Повеќето купувачи, кога купуваат автомобил, дури и не размислуваат како ќе го одржуваат. Бизнис моделот на автомобилската индустрија не е во продажба на возила. Релативно малку се заработува таму. Вистинските пари лежат во сервисирањето, во резервни делови, во секој дефект што ќе ве изненади, а тоа се случува сè почесто и почесто.
Производителите на понови автомобили намерно ги дизајнираат своите возила да бидат скапи за поправка, бидејќи сервисирањето и продажбата на резервни делови е попрофитабилен бизнис од продажбата на самите автомобили.
Како што автомобилите стануваат пософистицирани и нивните компоненти се меѓусебно поврзани, дизајнот и конструкцијата на самите делови повеќе не се едноставни или евтини за сервисирање. Поскапите делови се едно, бројот на работни часови и поврзаните склопови што се продаваат како сет финансиски банкротирани сопственици, особено кај полуксузните возила.
Дека ова не е теорија, туку секојдневна пракса, најдобро го илустрира еден неодамнешен случај од Финска. Сопственик на хибриден модел Porsche Cayenne plug-in го однел автомобилот во овластен сервисен центар поради дефект во електричниот систем за погон. Дијагнозата била кратка и ладна: потребен е целосно нов менувач. Цена: 34.500 евра.
Приватниот механичар Мико Симола, кој подоцна го прегледал возилото, ја открил вистинската вистина. Причината за дефектот бил напукнат пластичен прстен - парче што чини неколку евра. Проблемот не бил технички, туку чисто комерцијален по природа. Овој прстен не се продава како посебен дел. Единственото нешто што го нуди производителот е комплетен менувач, по полна цена. Механичарот сам го направил тој мал дел, автомобилот проработил и се вратил на патот, а сопственикот заштедил повеќе од 30.000 евра, пишува финскиот Ilta Sanomat.
Ова веќе не е исклучок. Ова стана правило за сите производители.
Со децении, производителите на автомобили заработуваат повеќе пари од резервни делови и сервисирање отколку од продажба на самите возила. Маржата на профит на одредени оригинални резервни делови може да биде повеќе од 200%. Ова не е случајност - тоа е стратегија. Инженерите дизајнираат компоненти кои можат да се заменат само како комплетен сет како скапи склопови, никогаш како индивидуални евтини делови.
Овластените сервисни центри, договорно врзани со брендовите, не смеат да нудат поевтини алтернативни решенија. Сопственикот е на тој начин заробен: да плати астрономска сметка или да отпише возило кое може да го поправат независни механичари-мајстори специјализирани за одредени компоненти.
На ова се додава уште еден, помалку видлив механизам - дизајнот како тивок инструмент на планирано застарување. LED фарови кои не дозволуваат замена на една сијалица. Браници на кои им е потребно час и половина расклопување за да се пристапи до тривијална компонента. Контролни единици кои мора да се репрограмираат секој пат кога ќе се допре електрониката. Сето ова ги зголемува часовите на работа во сервисниот центар, а со нив и конечната сметка.
Броевите зборуваат сами за себе. Од 2020 година, трошоците за поправка се зголемија за повеќе од 30%. Цената на еден час работа во овластените сервиси се зголемува од година во година (до трипати поскапа за премиум брендовите), а цените на оригиналните делови исто така се зголемуваат со темпо што далеку ја надминува општата инфлација. Осигурувањето исто така не донесе никакво олеснување: премиите растат, а осигурителните компании го оправдуваат ова токму со поскапите поправки.
Дури и приватните сервиси за поправка и резервните делови не се многу поевтини. Тоа е маѓепсан круг што се храни сам од себе.
Сè повеќе сопственици почнуваат да поставуваат прашања кои до неодамна изгледаа незамисливи: дали има смисла да се купи понов, а особено скап, технолошки софистициран автомобил ако првиот сериозен дефект ги надминува финансиските можности? Дали е разумно да се влезе во сопственост на модерно, добро опремено возило (не)знаејќи дека практично доживотно сте врзани за скапо одржување.
Секој мора сам да го најде одговорот на овие прашања. Но, едно е сигурно: цената на автомобилот не завршува во автосалонот. Таа само започнува таму и во годините што доаѓаат продолжува да расте на начини за кои дури и не сте се сомневале во моментот на купувањето.
