Загрижени за можното американско повлекување од континентот и тригодишната војна на Москва против Украина, европските земји разговараат за повторно воведување на задолжителна воена служба за да ја зајакнат својата одбрана пред руската агресија.
Инвазијата на рускиот претседател Владимир Путин на Украина во 2022 година ја зафати Европа, а загриженоста за силата на НАТО дополнително се засили откако американскиот претседател Доналд Трамп направи пресврт во трансатлантскиот пакт, велејќи дека Европа мора да се грижи за сопствената безбедност.
Воените аналитичари и европските влади се согласуваат дека заканата од руска агресија е реална, и тоа во поголема мера отколку пред три години.
„Руската војска е поголема и подобра денес отколку што беше на 24 февруари 2022 година. Русите имаат непријателски намери кон балтичките земји и источното крило на Европската унија“, рече Александар Бурилков, истражувач на Институтот за политички науки на Универзитетот во Хајделберг.
Според студијата спроведена за тинк-тенк Bruegel и германскиот институт Кил, во која Бурилков беше коавтор, на Европа може да ѝ бидат потребни дополнителни 300.000 војници за да ја одврати руската агресија, покрај 1,47 милиони активен воен персонал.
„Регрутирањето би требало да игра улога во толку голем број нови војници“, рече тој.
Од Париз до Варшава, лидерите се обидуваат да ги зголемат трошоците за одбрана наспроти заканите од САД дека ќе ги повлечат своите безбедносни гаранции за Европа.
Но, многу земји, вклучително и Франција и Британија, имаат потешкотии да привлечат и задржат војници.
Повторното воведување на некоја форма на воена служба, без разлика дали е задолжителна или доброволна, може да биде уште потешко.
Според анкетата на YouGov, мнозинството луѓе во Франција (68 отсто) и Германија (58 отсто) го поддржуваат задолжителната воена служба за младите.
Италијанците и Британците се поделени, а мнозинството Шпанци (53 отсто) се против.
Но, истражувањата покажуваат и дека многу Европејци не се подготвени да ги бранат своите земји на бојното поле.
„Во едно либерално општество, наметнувањето воена регрутација стана речиси невозможно да се спроведе“, вели Бенедикт Шерон, француски експерт кој ги проучува врските меѓу општеството и вооружените сили.
„Сè додека нема инвазија на територија, прифаќањето на политичката цена за воведување санкции за оние кои не одговараат на повикот (до армијата) изгледа незамисливо“.
По Студената војна, повеќето европски земји ја укинаа задолжителната воена служба.
Само девет земји, Грција, Кипар, Австрија, Швајцарија, Данска, Естонија, Финска, Норвешка и Турција, никогаш не го суспендираа.
Литванија повторно ја воведе воената служба во 2015 година, една година откако Русија го анектираше Крим.
Но, со оглед на политичката и економската цена, повеќето од петте европски членки на НАТО кои трошат најмногу за одбрана, Франција, Германија, Обединетото Кралство, Италија и Полска, немаат намера да ја направат воената служба задолжителна.
Сепак, Полска, која го укина регрутирањето во 2008 година, неодамна ја објави својата намера да започне да нуди воена обука на 100.000 цивили годишно од 2027 година. Програмата ќе биде доброволна, но властите планираат систем на „мотиви и стимулации“, рече премиерот Доналд Туск.
Веројатниот следен германски канцелар Фридрих Мерц изјави дека го поддржува повторното воведување на едногодишна обврска за време на која младите луѓе би можеле да извршуваат воена или цивилна служба.
Во ОК, последните регрути беа демобилизирани во 1963 година, а владата нема намера да ја промени својата политика.
„Не размислуваме за регрутирање, но секако најавивме големо зголемување на трошоците за одбрана“, изјави британскиот министер за меѓувладини прашања Пат Мекфејден.
Во Франција, каде што задолжителната воена служба беше укината во 2001 година, претседателот Емануел Макрон бара начини да ги поттикне младите да се пријават.
Макрон во изјавите за печатот објавени во саботата рече дека Франција повеќе нема „логистика“ за повторно воведување на задолжителна служба, но дека сака „да ги разгледа начините за мобилизирање цивили“ и ќе даде повеќе детали во наредните недели.
Повторното воведување на воената обврска „би значело трансформирање на голем дел од армијата во центри за обука“, рече францускиот воен историчар Мишел Гоја.
Италијанскиот министер за одбрана Гидо Крозето ја отфрли можноста за повторно воведување воена служба, но ги поддржува резервните сили.
Истражувачите велат дека западноевропските политичари треба да гледаат кон нордиските и балтичките земји, особено Финска и Шведска.
Финска, која дели долга граница со Русија и која беше нападната од Советскиот Сојуз во 1939 година, има една од најголемите резервни сили во Европа.
„Поделбата Исток-Запад останува проблем. Малку луѓе во Западна Европа се подготвени да се борат“, рече Бурилков.
За да се убедат Европејците да волонтираат ќе бидат потребни рекламни кампањи, рече тој.
„Исто така, постои врска помеѓу тоа дали луѓето мислат дека можат да победат во војна и дали сакаат да служат, така што драматичното подобрување на европските воени капацитети ќе им влее поголема доверба.
Гоја рече дека Европејците одеднаш биле изненадени од нивната ранливост.
„Само кога ќе исчезне плимата, ќе дознаете кој пливал гол“, рече тој.
„Американското море се повлекува, а многу европски земји си кажуваат дека, на крајот на краиштата, тие се малку изложени.
