Ѕвездените ветрови и силното зрачење брзо ги одведуваат гасот и прашината од протопланетарните дискови во процес наречен фотоиспарување. Поради ова, џиновите како Јупитер имаат исклучително кратко време да се формираат пред потребниот материјал трајно да исчезне во празнината на вселената.
Формирањето на планетите претставува вистинска трка со времето, потврдија астрономите откако го користеа вселенскиот телескоп James Webb за да проучат 72 млади ѕвезди слични на нашето Сонце.
Резултатите од истражувањето покажуваат дека материјалот потребен за изградба на планети брзо се празни од протопланетарните дискови - облаци од гас и прашина што орбитираат околу млади ѕвезди. Поради ова, одредени видови планети имаат исклучително краток временски период за целосно да се формираат пред ѕвездените ветрови да ја однесат сировата материја во вселената.
„Гасните џинови како Јупитер мора да ги изградат своите масивни атмосфери додека сè уште има доволно материјал во дискот, пред силните млазови и ветрови да го однесат во празен простор“, објаснува водачот на истражувачкиот тим, Наман Баџаџ, од Универзитетот во Аризона.
JWST/MIRI Reveals the Evolution from Molecular to Atomic Disk Winds: https://t.co/u1tVlmD9gN -> JWST Reveals a Race Against Time for Forming Planets: https://t.co/Vbtb4QJsQK - SETI scientist co-authors one of the largest JWST studies of how planet-forming disks lose their gas.
— Daniel Fischer @cosmos4u@scicomm.xyz (@cosmos4u) August 25, 2026
Благодарение на сликите од телескопот James Webb, научниците беа во можност да го следат движењето на молекуларниот водород и за прв пат да состават целосна слика за тоа како ѕвездите со текот на времето остануваат без материјал за планети.
На самиот почеток, додека облакот е сè уште густ, силните магнетни полиња создаваат силни ветрови кои почнуваат да го туркаат материјалот. Како што времето минува и облакот станува потенок, светлината на младата ѕвезда полесно поминува низ него, па екстремно силното зрачење почнува да гори и буквално да го оддува преостанатиот гас - процес што научниците го нарекуваат фотоиспарување.
Оваа брзина на исчезнување на гасот директно диктира каков вид планети ќе се формираат во еден систем. Штом младата ѕвезда ги оддува гасните облаци, шансата за создавање огромни планети како Јупитер и Сатурн исчезнува засекогаш, додека останува уште малку време за помали, карпести светови како Земјата.
Ова откритие досега дава најдобар увид во тоа како нашиот Сончев Систем го добил својот облик пред околу 4,6 милијарди години, а резултатите од студијата беа објавени во научното списание The Astronomical Journal.
