Карпеста планета потенцијално погодна за живеење е откриена во животопогодниот појас околу црвено џуџе, на само 25 светлосни години од Земјата.
Соочена со бран зрачење од нејзината матична ѕвезда, сè уште е нејасно дали оваа нова егзопланета има атмосфера или потенцијал за живот. Сепак, астрономите со голем ентузијазам го поздравуваат откритието.
„Ова е навистина возбудливо. 25 светлосни години звучи како голема оддалеченост, но Млечниот Пат е широк околу 100.000 светлосни години, па од таа перспектива, ова е практично наш сосед“, рече Пол Робертсон од Универзитетот „Калифорнија“ во Ирвин.
Планетата, означена како GJ 3378b, орбитира околу слаба црвена џуџеста ѕвезда во соѕвездието Жирафа. Прв пат беше откриена во 2024 година од француски астрономи користејќи го телескопот Canada–France–Hawaii на Мауна Кеа, но американските астрономи оттогаш ги ревидираа тие првични резултати и открија дека планетата може да биде многу повеќе слична на Земјата отколку што првично се мислеше.
Засега, со сигурност ја знаеме само масата и орбитата на планетата GJ 3378b, но не и дали е навистина слична на Земјата. Може да има копно, мориња, облаци и живот, но може да биде и без атмосфера и покриена со кратери.
Не е забележано дека планетата поминува пред својата ѕвезда, односно дека блокира дел од својата светлина од наша перспектива. Наместо тоа, GJ 3378b е откриена благодарение на влијанието на нејзината гравитација врз нејзината ѕвезда-домаќин.
Како резултат на тоа, ѕвездата „се ниша“ или малку осцилира околу заеднички центар на маса што го дели со планетата. Ова нишање се детектира со Доплерово поместување на светлината на ѕвездата, кое може да се измери со анализа на нејзиниот спектар или брановите должини на светлината што ги емитува.
Кога планетата беше откриена во 2024 година се проценуваше дека има маса 5,26 пати поголема од онаа на Земјата, што би ја сместило меѓу мини-Нептуните, поголеми планети составени претежно од гас.
Сепак, откако тимот на Робертсон повторно ја испита планетата користејќи два различни телескопи, беше утврдено дека нејзината вистинска маса е 2,3 пати поголема од онаа на Земјата. Ова значи дека е многу поверојатно да биде карпеста супер-Земја отколку мини-Нептун.
Дополнително, истите набљудувања покажаа дека GJ 3378b орбитира околу својата ѕвезда за 21 ден, наместо за 25 дена како што претходно се сметаше.
Оваа планета е поблиску до својата ѕвезда отколку што претходно се сметаше, но сепак лежи во животопогодниот појас, каде што температурите се погодни за постоење на течна вода на површината на планета која има атмосфера.
Од таа перспектива, можноста дека GJ 3378b може да биде погодна за живеење, ако веќе не е населена, изгледа сосема реална.
„Оваа супер-Земја прима околу 90% од зрачењето што Земјата го прима од Сонцето, па затоа е во идеалниот опсег“, рече Робертсон.
Сепак, постои сериозен проблем.
Црвените џуџиња испуштаат моќни експлозии на штетно зрачење преку нивните ѕвездени ветрови, кои можат да ја одземат атмосферата на планетата. Ова го поставува прашањето дали GJ 3378b воопшто има атмосфера.
Во моментов нема начин да се каже.
Вселенскиот телескоп James Webb (JWST) ги проучува атмосферите на други карпести планети што орбитираат околу црвените џуџиња, како што се оние во системот TRAPPIST-1. Ова го прави користејќи транзитна спектроскопија, во која атмосферата околу планетата апсорбира дел од светлината од ѕвезда што минува низ неа, оставајќи карактеристични темни линии на апсорпција во спектарот на ѕвездата.
За жал, GJ 3378b не поминува пред својата ѕвезда. Тоа значи дека астрономите веројатно ќе мора да почекаат до 2040-тите, кога е закажано лансирањето на опсерваторијата Habitable Worlds Observatory на НАСА, за да откријат дали GJ 3378b всушност има атмосфера.
Сепак, астрономите остануваат оптимисти.
GJ 3378b е на самиот раб од регионот каде што се очекува планетите да претрпат најсилни радијациски шокови, што значи дека можеби го избегнала најлошото. Ако е тоа случај, Habitable Worlds Observatory би можела да открие многу повеќе од само атмосферата.
„Крајната цел е да се пронајдат био-потписи. Навистина сакаме да откриеме дали сме сами во универзумот. Сè уште сме во фаза на извидување на нашето космичко соседство, обидувајќи се да пронајдеме планети околу најблиските ѕвезди, бидејќи најлесно ќе биде да се детектираат можни био-потписи на нив. Оваа планета нè носи еден чекор поблиску до целосно познавање на нашите космички соседи и, на крајот, до откривање кои од нив би можеле да бидат погодни за живот“, рече астрономот Мајкл Ендл од Универзитетот во „Тексас“ во Остин.
