Како мозокот ни помага да заштедиме пари?

Порастот на трошоците за живот го зафати целиот свет и сѐ повеќе луѓе стравуваат како ќе ја надминат оваа криза. Истражувањата во невронауката укажуваат на заклучокот дека нашиот мозок е исклучително прилагоден да ни помогне рационално да ги трошиме парите, за жал, не секогаш.

Донесувањето тешки одлуки вклучува различни делови од мозокот кои работат заедно за да се дојде до конечен заклучок. Вообичаено, кога одлучуваме што да купиме, во нашиот мозок се активира еден од двата процеса, кои психолозите го нарекуваат - „систем на вреднување“ или „систем на избор“.

Системот за вреднување го вклучува вентромедијалниот префронтален кортекс (кој ги обработува концептите на ризик и страв) и системот за наградување на базалниот преден мозок и ги рангира опциите врз основа на нивната согледана вредност и потенцијална награда.

На пример, купуваме намирници во супермаркет, а имаме ограничен буџет. Можеме да купиме јајца за 30 денари од интензивно одгледување или јајца од кокошки од слободна стока кои чинат 60 денари.

Можеби ќе купиме поевтини јајца, иако знаеме дека е етички подобро да не се чуваат кокошки во мали кафези. Во овој случај, изборот го базираме целосно на цената, бидејќи системот на вреднување ги турка луѓето кон опцијата што ќе им ја даде најдобрата и најнепосредната награда - во овој случај, заштеда на пари.

Во меѓувреме, системот за избор е дел од работата на дорзолатералниот префронтален кортекс, кој (широко) се занимава со расудување, меморија и одлучување, како и со дорзалниот преден цингулатен кортекс и со париеталниот регион.

Значи, уште сме во супермаркет, со јајца во корпа, размислуваме да купиме нов сад за шеќер, затоа што стариот ни се скршил. Наоѓаме таков што ни се допаѓа, но е прилично скап. Тоа нѐ тера да се предомислиме.

Во такви ситуации, кога нашиот мозок е соочен со неизвесност, префронталниот кортекс станува поактивен и ги инхибира импулсивните одлуки, што пак наметнува природна аверзија кон загубата - во овој случај, губење пари.

Во меѓувреме, друг дел од мозокот, дорзалниот преден сингуларен кортекс, помага да се подобри донесувањето одлуки со одложување на нашата намера да си дадеме време да ги обработиме алтернативните опции, како што е барањето поевтин сад.

Аверзија кон ризик

И двата система покажуваат дека кога размислуваме за цените и трошоците, биологијата на нашиот мозок има начини да се осигура дека бараме алтернативи што можеме да си ги дозволиме - или барем да ни даде подобра вредност за парите.

Одбивноста кон природниот ризик им помага на потрошувачите кои се соочуваат со финансиска несигурност да изберат поевтино од два слични производи наместо да бидат привлечени од бренд или навика.

Плаќањето за поскапа стока станува ризик што може да се избегне. Другите „вредности“, како што е лојалноста кон одреден производител, стануваат речиси ирелевантни за клиентите бидејќи цената станува доминантна.

Мозокот не секогаш работи како што треба

Но, вреди да се запамети дека функциите на нашиот мозок не секогаш функционираат како што треба. Финансиските грижи можат да бидат стресни, а истражувањата покажуваат дека стресот може негативно да влијае на начинот на кој луѓето донесуваат одлуки. Се случува, на пример, кога ќе се соочиме со загуба, да „бараме ризик“ и толку често да брзаме со непотребно избрзани одлуки.

Делумно, ова е затоа што зголеменото лачење на допамин предизвикува луѓето да се фокусираат на непосредни и потенцијално високи награди. Некој кој е под стрес и бара заем лесно би можел да избере ризична работа што би ја влошила неговата финансиска состојба.

Исто така, постојат докази дека стресот ги тера луѓето да земат предвид целосно ирелевантни информации (како споредување случајни броеви со каматна стапка) во процесот на донесување одлуки.

Сè на сè, донесувањето одлуки е сложен процес и како што сè станува поскапо, цената веројатно ќе стане сè подоминантен фактор. Но, додека политичарите се расправаат и компаниите на кои се потпираме ги зголемуваат цените, барем знаеме дека нашиот мозок е поврзан да ни помогне да носиме одлуки кои на некој начин ќе нè заштитат од уништувањето предизвикано од актуелната економска ситуација.

Тагови
реклама

Авион ја промаши пистата кај Монпелје и заврши во езеро

Read more

Потенцијално сценарио: Како би изгледал нуклеарниот напад на Путин во Украина?

Read more

Надал плачеше за Федерер, на крајот и Ѓоковиќ се расплака

Read more

Прво сценарио: Русите фрлаат нуклеарка, Американците одговараат и толку  - кое е второто?

Read more

Наука

Каков ќе биде крајот на универзумот?

Read more

Што ако универзумот престане да се шири?

Read more

Во Кина првпат успешно клонирана арктичка волчица

Read more

Археолози тврдат: Го пронајдовме родното место на Свети Петар

Read more
 

Гик

  • play_arrow

Скап е, но нема лесно да го скршите: iPhone 14 на тест на издржливост

Читај повеќе

Apple го реши проблемот со камерата со ново ажурирање

Читај повеќе

Xbox повеќе нема да бара нон-стоп интернет конекција при играњето

Читај повеќе

Летало на НАСА ќе удри во астероид: Тестираат метод за заштита на Земјата

Читај повеќе

Погледнете нагоре: Јупитер 59 години не бил поблиску до Земјата

Читај повеќе

Македонски научници освоија прво место на конференција за вештачка интелигенција

Читај повеќе
  • play_arrow

Google го откри изгледот на својот Pixel Watch

Читај повеќе

Зошто стрелките на часовникот се поместуваат во есен и пролет?

Читај повеќе
  • filter

Данска и Германија го градат најдолгиот подводен железничко-автомобилски тунел во светот

Читај повеќе