Кога кинескиот лунарен модул Chang'e-5 се врати на Земјата во 2020 година, Кина стана третата земја во светот што собрала и вратила примероци од површината на Месечината. Научниците постојано работат на анализа на овие примероци, а неодамна во нив открија нешто револуционерно - молекуларна вода.
Некои можеби се прашуваа што има ново, одвреме-навреме добиваме вести за некои нови извори на вода на нашиот природен сателит. Навистина, вселенските агенции открија вода на Месечината и порано, но таа главно беше заробена во минерали и карпи или замрзната на половите. На пример, минатата година кинеските научници пронајдоа вода на Месечината заробена во стаклени топки, познати како лунарни сферули.
Но, сега, за прв пат, вода во молекуларна форма (H2O) е пронајдена во физички примероци. И уште поважно, примероците доаѓаат од област на Месечината каде што вода во таа форма не треба да постои. Имено, требало да испари, но очигледно тоа не се случило.
There really is water on the moon. Lunar rocks picked up by China’s Chang’e 5 spacecraft contain actual molecules of water, not just the hydrogen-oxygen bonds detected in previous samples. https://t.co/2oHuvM1kq8
— New Scientist (@newscientist) August 4, 2024
Имено, експертите во примероците пронашле проѕирен кристал како плоча со ширина на човечко влакно, кој го нарекле ULM-1 (Unknown lunar mineral-1). Кристалите ULM-1 се составени од приближно 41% вода, со парчиња амониум кои ги одржуваат стабилни молекулите на H2O и покрај големите температурни промени на Месечината.
Можеме да најдеме вода на Месечината во три форми: молекули на вода (H20), замрзната вода и молекуларното соединение хидроксил. Иако истражувањата покажуваат дека на Месечината имало вода во нејзиното далечно минато, кога вулканите еруптирале на нашиот природен сателит, ние неодамна ја забележавме таму.
Долго време се мислеше дека нема вода на Месечината, особено што ја немаше во првите примероци од Месечината собрани од НАСА и Советскиот Сојуз. Неодамна најдовме молекули на мраз и вода на темните, студени лунарни полови каде сонцето не допира, пишува CNN.
Како што споменавме, неодамнешните истражувања покажаа дека водата или хидроксилот може да бидат заробени во стаклените зрна расфрлани околу Месечината, и дека сончевите ветрови би можеле да го трансформираат хидроксилот (OH) во вода (H2O).
Но, лунарните столбови се многу незгодни поради карпестиот терен, што значи дека би било тешко да се дојде до толку вреден ресурс. Дополнително, молекуларната вода не е стабилна на другите делови на Месечината бидејќи испарува на пониски географски широчини каде температурите можат да надминат 100 степени Целзиусови.
Да, може да биде многу, многу жешко на Месечината. Температурите во близина на екваторот можат да достигнат 121°C во текот на денот, а потоа да паднат до -133°C во текот на ноќта.
Сега целата оваа перспектива за собирање вода се менува бидејќи примероците од Chang'e-5 доаѓаат од средните географски широчини, односно од регионот каде што молекуларната вода не е стабилна.
„Во примероците е пронајден амониум, кој делува како стабилизатор за молекулите на водата“, објасни планетарниот геолог Јуки Чиан од Универзитетот во Хонгконг.
Ова откритие би можело да ги објасни наодите на НАСА од 2020 година, кога телескопот SOFIA забележал навестувања на вода на површината на Месечината, иако никој не можел да објасни како таа не испарила. Оваа форма на вода потенцијално може да биде вреден ресурс во случај на изградба на постојани бази на Месечината.
