Градежниот материјал стар илјадници години повторно влегува во фокусот на современата архитектура, нудејќи одговори на климатските предизвици, зголемувањето на температурите и глобалниот недостиг на домување, а набиената земја сè повеќе се смета за одржливо решение за зградите на иднината.
Еден од најстарите градежни материјали познати на човештвото, набиената земја, повторно се враќа во фокусот на современата архитектура.
Во време на климатски промени, зголемување на температурите и сè поизразен недостиг на простор за домување, древните градежни техники добиваат нова, исклучително релевантна улога.
Иако куќите направени од кал и земја за многумина се симбол на минатите епохи, примерите од современата пракса покажуваат дека овој материјал не исчезнал, туку се адаптирал.
На прв поглед, куќите во Вилтшир изгледаат како која било друга зграда во Југозападна Англија, но по подетално испитување станува јасно дека ѕидовите имаат различна текстура, тие не се направени од тула, бетон или челик, туку од набиена земја.
Една таква зграда се наоѓа во Кренборн Чејс и е редок пример за нестабилизирана градба со набиена земја во Велика Британија.
Овој материјал, кој се состои исклучиво од набиена земја без адитиви, се користи уште од неолитската ера, но денес повторно го привлекува вниманието на архитектите кои бараат поодржливи решенија.
Бидејќи градежниот сектор придонесува за повеќе од една третина од вкупните глобални емисии на јаглерод диоксид, расте интересот за градење со употреба на материјали што можат да се најдат директно на локацијата или во нејзина непосредна близина.
Поради оваа причина, набиената земја се појавува како решение што ги комбинира локалните ресурси, традицијата и современите потреби.
Според Емад Дамда, главен архитект во Tuckey Design, климатските промени дополнително ги истакнале предностите на овој материјал.
Зголемувањето на температурите во умерените климатски зони значи дека набиената земја нуди висока топлинска маса, природна регулација на топлината и контрола на влагата, што ја прави исклучително погодна за модерни згради.
Во исто време, проблемот со недостигот на домување станува глобален феномен.
ОЕЦД проценува дека урбаното население во Африка ќе се удвои до 2050 година, додека слични притисоци врз инфраструктурата постојат и во други делови од светот. Затоа архитектите и инженерите се вртат кон биолошки и природни материјали како бамбус и земја, обидувајќи се да ја задоволат растечката побарувачка без да го зголемат климатскиот товар.
Застапниците на набиената земја особено ги нагласуваат предностите на изградбата „на лице место“.
Куќата во Вилтшир е изградена на местото на поранешна туларска работилница, користејќи почва богата со глина, како и материјал добиен со рушење на стари помошни згради. Глина и шут често ја формираат основата на овој материјал.
Основачот на Tuckey Studio, Џонатан Таки, нагласува дека употребата на почва во градежништвото не се базира на случајност. Клучна одлука е дали материјалот ќе се подготвува директно на лице место или ќе се формира однапред во блокови и ќе се транспортира до градилиштето.
Сепак, природниот состав на почвата, кој варира од регион до регион, може да претставува предизвик кога станува збор за стандардизација, градежни прописи и осигурување на објекти.
Антонио Мол, експерт за одржлива градба, ги наведува влажноста и ниските температури како главни слабости, што може да доведе до постепена ерозија на надворешните ѕидови.
Едно решение е т.н. стабилизирана набиена почва, на која се додава вар или цемент, но со тоа се губат дел од еколошките придобивки бидејќи се зголемува јаглеродниот отпечаток. Затоа, се бара рамнотежа помеѓу издржливоста и одржливоста.
Тимот на Мол моментално работи на проектот „Orchard House“ во Дартфорд, кој користи префабрикувани блокови произведени во Шпанија. Иако транспортот носи одреден јаглероден трошок, се проценува дека ова решение е сепак поеколошко од традиционалните тули.
Швајцарскиот архитект Роџер Болтхаузер, еден од пионерите на градењето со набиена земја во Европа, верува дека иднината лежи во локалните фабрики кои би ги произведувале блоковите и би ги дистрибуирале во радиус до 300 километри, што дополнително би ги намалило емисиите.
Истакнува дека посебната вредност на нестабилизираната набиена земја е нејзината кружност, материјалот потекнува од локалната средина, се користи за градежништво, а во случај на рушење, лесно може да се врати во природата.
Како инспирација ги наведува традиционалните градби во Мароко, нагласувајќи дека современата архитектура има многу да научи од древните градежни култури.
