Ако сте еден од оние луѓе кои речиси несвесно ги влечат или стискаат прстите додека не се слушне карактеристичното „крцкање“, веројатно барем еднаш сте слушнале предупредување дека ова ќе ви предизвика артритис. Сепак, науката не го потврдува овој популарен мит. Звукот што го слушаме кога ги „кршиме“ прстите генерално нема никаква врска со кршење на коските, туку со промени што се случуваат во зглобот.
Нашите зглобови се исполнети со синовијална течност, која ги подмачкува површините на зглобовите и им овозможува полесно да се движат. Кога го влечеме или свиткуваме прстот на одреден начин, просторот во зглобот се менува накратко, а притисокот во течноста опаѓа.
Потоа се јавува феномен наречен кавитација, односно се создаваат гасни шуплини во синовијалната течност, односно има ненадејна промена на притисокот што произведува карактеристичен звук на пукање.
Поради ова, прстот не се „крши“, ниту коските се судираат една со друга. Звукот е резултат на механички промени во зглобот.
Ако некогаш сте се обиделе да го „крцнете“ истиот прст неколку пати по ред, веројатно сте забележале дека тоа не функционира. Откако зглобот ќе „пукне“, потребно е одредено време гасот повторно да се редистрибуира и условите во зглобот да се вратат во состојба каде што е можно ново пукање. Затоа обично мора да поминат неколку минути помеѓу два звуци на „крцкање“ на истиот зглоб.
Еден од најраспространетите митови е дека редовното крцкање на прстите ќе предизвика артритис, односно оштетување на зглобовите. Сепак, истражувањата не пронајдоа убедливи докази дека крцкањето на прстите само по себе го зголемува ризикот од остеоартритис. Со други зборови, ако сакате да ги „крцкате“ прстите, нема причина да очекувате дека автоматски ќе развиете артритис поради тоа.
Сепак, ова не значи дека секое агресивно влечење или свиткување на прстите е добра идеја. Постои голема разлика помеѓу безболно крцкање што го предизвикуваме самите и звуците што се појавуваат заедно со други симптоми.
Ако крцкањето е придружено со болка, оток, вкочанетост, чувство на слабост, нестабилност на зглобовите или намален опсег на движење, тогаш треба да се обрне внимание. Особено ако звукот се појавил по повредата.
Во овие случаи, проблемот можеби не е само безопасно „крцкање“, туку може да има повреда или друг проблем со зглобот што бара преглед.
За повеќето луѓе, повременото и безболно крцкање на прстите не е причина за паника. Меѓутоа, ако силно ги влечете, извиткувате или притискате прстите само за да испуштите звук, не треба да наметнувате таква навика.
Прекумерната и агресивна манипулација со зглобовите може да предизвика иритација на околните структури, а ако се појави болка или оток, најдобро е да се запре движењето.
Интересно е и тоа што потребата за „крцкање“ е едноставно пријатна за некои луѓе бидејќи потоа се чувствуваат опуштено или имаат поголем опсег на движење. Тоа чувство не мора да значи дека зглобот бил „прилагоден“ или дека нешто не било на свое место, честопати станува збор за моментална промена на чувството и притисокот во зглобот.
Значи, ако вашите прсти повремено „пукаат“ и нема болка, оток или друга непријатност, нема многу причина за страв. Она што го слушате не е кршење на коски, а популарното тврдење дека сте предодредени да добиете артритис поради тоа нема солидна научна поткрепа.