Практиката да се испие кафе и да се запали цигара веднаш по будењето е навика која многумина ја опишуваат како „идеалниот старт на денот“. Кофеинот во кафето и никотинот во цигарата – двата стимуланси – забрзано будат, но од биолошка перспектива, организмот се соочува со низа промени и потенцијални ризици.
Утринските ритуали за многумина почнуваат со комбинацијата шолја топло кафе и цигара веднаш по будењето. Ова не е само ритуал за будење – станува збор за сложена биохемиска интеракција која иритира, стимулира и носи потенцијални здравствени ризици.
Пиењето кафе и пушењето цигара наутро, пред оброк, често се практикува во различни култури и поврзано е со овозможување енергија, зголемена концентрација и уживање. Но, она што ретко се дискутира се ефектите – долгорочни и краткорочни – кои оваа комбинација ги предизвикува на нашето тело. Што се случува кога телото добива доза кофеин и никотин на празен желудник? Како реагираат мозокот, срцето и дигестивниот систем? Научните откритија откриваат интересни и загрижувачки детали кои вреди да се знаат.
Наутро, после цела ноќ без никотин, мозочните рецептори стануваат хиперсензитивни на никотин. Истражувањата покажуваат дека некои хемиски соединенија од печено кафе, како n-MP, имаат способност да влијаат на „никотинските“ рецептори и да го ублажат утринскиот глад за цигара. Со други зборови, кафето не ја заменува само енергетската функција на кофеинот, туку нуди и молекули кои го менуваат ефектот од никотинот во мозокот. Ова објаснува зошто одредени пушачи едноставно не можат да уживаат во првата цигара без шолја кафе, и обратно.
Кофеинот и никотинот го забрзуваат срцевиот ритам и го зголемуваат крвниот притисок. Кога се внесуваат истовремено, тие предизвикуваат значителен и подолготраен пораст на крвниот притисок. Така, комбинацијата има синергетски ефект на срцето: го „буди“, но во исто време го изложува на ризик од аритмии, долгорочно високи притисоци и потенцијално забрзување на оштетувањето на срцевиот мускул. За лица кои веќе имаат блага хипертензија, оваа комбинација може да го олесни патот кон хронични кардиоваскуларни заболувања.
Пушачите имаат забрзан метаболизам на кофеинот – цигарите го „разложуваат“ кофеинот побрзо, па пушачите интуитивно пијат повеќе кафе. Истражувањата сугерираат дека со секоја дополнителна цигара на ден, се зголемува и внесот на кафе. Ова може да доведе до навика од која е тешко да се ослободиме – едната супстанција ја засилува потребата од другата, создавајќи порочен круг кој ги одржува и кофеинот и никотинот на високо ниво во телото.
Пиењето кафе на празен стомак го стимулира лачењето на хлороводородна киселина, што може да предизвика иритација, грчеви и болки во цревата. Кај лица кои имаат проблеми со гастритис или чир, оваа практика е исклучително ризична. Додавањето цигара само ја влошува ситуацијата – зголемува оксидативниот стрес и го забрзува оштетувањето на гастроинтестиналниот тракт. Покрај тоа, истражувања покажуваат дека пушењето првата цигара веднаш по будењето носи поголема концентрација на канцерогени материи во крвта отколку пушењето подоцна во денот.
Зависноста од утринската комбинација кафе-цигара е повеќе од психолошка. Истражувањата укажуваат на значително поврзана потрошувачка – секој кој пуши пие повеќе кафе, а оваа навика со години се поврзува со зголемен ризик за срцеви заболувања, високи липиди во крвта и нарушен метаболизам. Ефектот врз здравјето не е секундарен – хроничниот оксидативен стрес, долготрајното зголемено лачење на адреналин и постојаното изложување на канцерогени материи ја зголемуваат ранливоста на целото тело.
Прашувани зошто оваа комбинација е толку привлечна, многумина се однесуваат на „моменти на смирување“ и „идеален начин за започнување на денот“. Но, токму навиката да се комбинираат овие две стимулативни средства ја засилува нивната зависност и ја отежнува евентуалната апстиненција, како што покажуваат клинички истражувања.
