Нов тип дијабетес: Од него боледуваат најмалку 20 милиони луѓе

Дијабетес тип 5 е токму сега препознаен како посебна форма на дијабетес од страна на Меѓународната федерација за дијабетес.

И покрај името, постојат повеќе десетици различни типови на дијабетес. Класификацијата не е толку уредна како што сугерира нумерацијата.

Еве јасен водич за различните типови, вклучувајќи и некои за кои можеби не сте слушнале, заедно со информации за тоа што ги предизвикува и како се лекуваат.

Тип 1

Дијабетес тип 1 е предизвикан од тоа што имунолошкиот систем на телото по грешка ги напаѓа клетките кои произведуваат инсулин во панкреасот. Оваа автоимуна реакција може да се појави во било која возраст, од детство до старост.

Не е поврзан со исхраната или начинот на живот. Најверојатно е резултат на комбинација од генетска предиспозиција и еколошки фактори, како што се вирусни инфекции.

Лекувањето вклучува доживотна терапија со инсулин, која се дава преку инјекции или пумпи.

Мал број луѓе кои се борат со ниско ниво на шеќер во крвта (хипогликемија) може да примат нови клетки во панкреасот кои произведуваат инсулин од починати донори. За многумина, ова го намалува бројот на потребни инјекции инсулин. Некои можат целосно да престанат да земаат инсулин.

Дополнително, десетици луѓе сега добиле трансплантации добиени од матични клетки за да го „излечат“ својот дијабетес, иако луѓето и понатаму мора да земаат силни лекови за сузбивање на имунитетот. Овој третман сè уште не е широко достапен.

Тип 2

Дијабетес тип 2 е најчестиот облик на состојбата и често е поврзан со висок БМИ (индекс на телесна маса). Сепак, може да влијае и на луѓе со нормална тежина, особено на оние со силна генетска предиспозиција.

Одредени етнички групи, вклучувајќи Јужноазијци и луѓе од африканско и карипско потекло, се под поголем ризик – дури и со пониска телесна тежина.

Зголемувањето на производството на инсулин во телото може да помогне во контролата на нивото на шеќер во крвта. Некои лекови го поттикнуваат производството на инсулин од панкреасот, додека други ја подобруваат чувствителноста на инсулин.

Метформин, на пример, го користат стотици милиони луѓе ширум светот. Овој лек ја подобрува чувствителноста на инсулин и ја исклучува продукцијата на шеќер во црниот дроб.

Постојат десетици различни лекови кои помагаат во контролата на шеќерот во крвта кај дијабетес тип 2. Прилагодувањето на третманот на поединецот значително ги подобрува здравствените резултати.

Промените во начинот на живот исто така можат да го обратат дијабетесот. Ова може да се постигне со нискокалорична диета од 800 калории дневно. Во истражувачко испитување, одржувањето на оваа диета 12 месеци го обратило дијабетесот кај 46% од луѓето.

Гестациски дијабетес

Овој тип дијабетес се развива за време на бременоста, обично помеѓу 24. и 28. недела. Предизвикан е од хормонални промени кои ја намалуваат чувствителноста на телото на инсулин.

Факторите на ризик вклучуваат прекумерна тежина или дебелина, семејна историја на дијабетес и раѓање на големо бебе во претходна бременост.

Луѓето од блискоисточно, јужноазиско, црно и африканско потекло исто така се под поголем ризик од гестациски дијабетес. Возраста е исто така фактор, бидејќи чувствителноста на инсулин опаѓа со годините. Ова може да се лекува со исхрана и вежбање, таблети или инјекции инсулин.

Постојат најмалку девет подтипови на дијабетес кои вклучуваат ретки генетски облици, понекогаш предизвикани од една генетска промена. Други можат да бидат предизвикани од лекување, како што се операции или лекови (на пример, стероиди).

Дијабетесот кај новороденчиња се јавува рано во животот. Некои од генетските промени влијаат на тоа како се ослободува инсулинот од панкреасот. Некои луѓе и понатаму создаваат сопствен инсулин, па може да се лекуваат со таблети кои им помагаат на клетките на панкреасот да исфрлат инсулин.

Дијабетесот со почеток во зрелоста кај младите, или МОДИ (MODY), се јавува подоцна во животот и е поврзан со генетски промени. Постојат неколку генски промени, од кои некои влијаат на тоа како клетките на панкреасот го чувствуваат шеќерот, а други влијаат на развојот на панкреасот.

Дијабетес тип 3ц е различен. Тој е предизвикан од оштетување на панкреасот. Луѓето со рак на панкреасот, на пример, можат да развијат дијабетес по отстранување на делови од панкреасот. Може да се развие и по панкреатитис (воспаление на панкреасот).

Луѓето со цистична фиброза исто така имаат поголем ризик од развој на дијабетес. Ова се нарекува дијабетес поврзан со цистична фиброза. Ризикот се зголемува со возраста и е многу чест, со околу една третина од луѓето со цистична фиброза кои развиваат дијабетес до 40-годишна возраст.

Овој новоименуван облик е поврзан со неухранетост во раниот живот. Дијабетес тип 5 е почест во посиромашните земји. Погодени се околу 20-25 милиони луѓе ширум светот.

Луѓето кај кои се јавува обично имаат ниска телесна тежина и недостаток на инсулин. Но, недостатокот на инсулин не е предизвикан од имунолошкиот систем. Наместо тоа, телото можеби не добило соодветна исхрана во детството за да му помогне на панкреасот да се развие нормално.

Студиите со глодари покажале дека исхрана со низок процент на протеини за време на бременоста или адолесценцијата доведува до слаб развој на панкреасот. Ова е познато веќе долго време. Помал панкреас е фактор на ризик за различни форми на дијабетес. Во суштина, има помалку резерви на клетки кои произведуваат инсулин.

Дијабетесот е општ термин за низа состојби кои доведуваат до покачено ниво на шеќер во крвта, но основните причини се многу различни. Разбирањето на специфичниот тип дијабетес што некој го има е клучно за обезбедување на соодветен третман.

Како што медицинската наука се развива, така се развива и класификацијата на дијабетесот. Признавањето на дијабетесот поврзан со неухранетост како тип 5 ќе поттикне дискусија. Ова е чекор кон подобро глобално разбирање и грижа – особено во земјите со ниски приходи.