Додатоцитее во исхраната можат да бидат корисен сојузник во одржувањето на здравјето, но клучно е да знаете како и кога да ги земате.
Одредени комбинации на суплементи може да направат повеќе штета отколку корист бидејќи се мешаат во апсорпцијата едни на други, ја намалуваат ефикасноста или дури го зголемуваат ризикот од несакани ефекти.
За да се осигурате дека вашето тело ќе го добие најдоброто, важно е да бидете информирани за правилната комбинација и, доколку се сомневате, консултирајте се со лекар или фармацевт, пишува Health.com.
Калциум и железо
Комбинирањето на калциум со други минерали, како што е железото, не се препорачува.
„Калциумот и цинкот можат да ја блокираат апсорпцијата на железо бидејќи се натпреваруваат за истите патишта на апсорпција во цревата“, објасни д-р Џенифер Ворен, медицински директор во Mochi Health. „Ова е особено важно за луѓето кои имаат недостаток на железо и кои го земаат за да ја корегираат анемијата“, додаде таа.
Бидејќи овие два минерали се натпреваруваат во дигестивниот систем, нивното заедничко земање ја намалува количината што вашето тело може да ја користи, што ги прави помалку ефикасни.
Затоа, д-р Ворен советува: „За најдобра апсорпција, земајте железо наутро само со вода или сок од цитрус, бидејќи витаминот Ц ја подобрува неговата апсорпција. Избегнувајте други минерални додатоци најмалку два часа.“ Ако железото на празен стомак ви предизвикува гадење, можете да го земате со мала количина храна, додека калциумот исто така треба да се зема одделно за оптимален ефект.
Калциум и цинк
Слично на железото, калциумот се натпреварува со цинкот за апсорпција.
„Калциумот и цинкот се натпреваруваат за апсорпција во цревата, па затоа нивното заедничко земање може да ја намали количината на секој од нив што на крајот ја апсорбирате“, изјави за Health д-р Ц. Вивек Лал од Институтот за биомедицински иновации Heersink на Универзитетот во Алабама во Бирмингем.
Ова е важно затоа што, како што објаснува д-р Лал, „цинкот го поддржува имунолошкиот систем и заздравувањето на раните, додека калциумот помага да се задоволат дневните потреби за здравје на коските.“ Слабата апсорпција поради конкуренцијата меѓу нив ги намалува овие придобивки.
„Едноставно решение е да земате додатоци на калциум со оброци и цинк одделно, или помеѓу оброците или во време кога не земате додатоци богати со калциум“, советува д-р Лал. Вреди да се напомене дека некои форми на калциум, како што е калциум цитрат, може да се земаат без храна, додека други, како што е калциум карбонат, треба да се земаат со оброк.
Цинк и бакар
Бакарот и цинкот исто така се натпреваруваат за апсорпција, особено во тенкото црево.
„Овие минерали се натпреваруваат затоа што користат слични транспортери во нивните патишта на апсорпција“, изјави за Health Хелен Тиеу, регистриран диететичар.
Иако постои конкуренција, истражувањата покажуваат дека проблемите најчесто се јавуваат со долготрајна употреба на многу високи дози на цинк. Студиите покажаа дека консумирањето 60 милиграми или повеќе цинк дневно може да се меша во апсорпцијата на бакар и да доведе до недостаток на бакар во телото. Недостатокот на бакар може да предизвика здравствени проблеми како анемија и мускулна слабост. Затоа е важно да не се надминува толерантната горна граница на внес за цинк, што е 40 милиграми дневно за возрасни.
„Распространете го внесот на овие минерали во текот на денот или изберете избалансиран минерален или мултивитамински додаток кој содржи помали дози и на цинк и на бакар“, препорачува Тиеу.
Рибино масло и гинко
Некои додатоци имаат слични ефекти, па затоа нивното комбинирање може да биде ризично. Пример е гинкото (Гинко билоба) и рибиното масло.
„Гинкото и високите дози на рибино масло ја намалуваат функцијата на тромбоцитите, крвни клетки кои помагаат во згрутчувањето на крвта. Нивното заедничко земање може да го зголеми ризикот од крварење бидејќи ја разредуваат крвта“, објасни д-р Лал. Тој додаде дека истата претпазливост важи и за други додатоци со ефекти на разредување на крвта, како што се лук, ѓумбир, куркума и женшен.
Земањето високи дози на додатоци за разредување на крвта може да биде опасно, особено за луѓе кои веќе земаат лекови со ист ефект, како што е варфаринот. Исто така, ваквите додатоци не се препорачуваат пред планираната операција. Д-р Лал советува да се избегнува комбинирање на овие додатоци, да се земат предвид пониски дози и задолжителна консултација со лекар за сите додатоци што ги земате, особено пред операцијата.
Активен јаглен и други хранливи материи
Активниот јаглен е популарен како помош при варење, како што е надуеноста и за отстранување на токсините од телото. Сепак, никогаш не треба да се зема истовремено со витамини и минерали.
„Активниот јаглен ги врзува минералите и витамините за себе, спречувајќи ја нивната апсорпција“, истакнува д-р Лал.
Долгорочното земање активен јаглен може да ја спречи апсорпцијата на клучните хранливи материи и да доведе до недостатоци. Исто така, може да се меша во апсорпцијата на лековите и да ја намали нивната ефикасност, што може да биде опасно.
Д-р Лал препорачува „користење врзива како активен јаглен само за краткотрајна, целна употреба и нивно земање најмалку два до четири часа од сите лекови и други додатоци во исхраната“.
Иако додатоците може да изгледаат безопасни, нивното неправилно комбинирање или земање премногу може да доведе до намалена апсорпција на хранливи материи и други сериозни несакани ефекти.
„Важно е да се биде свесен за интеракциите на додатоците бидејќи многумина ги делат истите патишта на апсорпција или ги менуваат ензимите што ги обработуваат и елиминираат лековите во телото“, објасни д-р Ворен.
„Овие интеракции можат да доведат до опасни компликации, вклучувајќи намалена ефикасност на лековите, нутритивни недостатоци и други несакани ефекти“. Ако не сте сигурни за комбинацијата, д-р Ворен советува да се консултирате со вашиот лекар.
За безбедно користење на додатоците во исхраната, следете неколку едноставни правила. Прво, одвојте ги хранливите материи што се натпреваруваат за апсорпција. На пример, можете да земате железо наутро, а калциум подоцна во текот на денот.
Второ, избегнувајте високи дози освен ако не ви е посебно препорачано од вашиот лекар. Надминувањето на препорачаните горни граници на внес може да ги осиромаши другите важни хранливи материи во телото. Исто така, мудро мешајте ги додатоците во исхраната - некои комбинации, како витамин Ц и железо, ја подобруваат апсорпцијата, додека други, како калциум и железо, се мешаат во неа. Конечно, доколку имате какви било прашања или загрижености, секогаш консултирајте се со вашиот лекар или фармацевт.
