Ако имате над 40 години и се прашувате дали сè уште имате плодни денови, не сте сами – ова е прашање што ги загрижува многу жени во оваа животна фаза, често проследено со страв дека е „предоцна“.
Одговорот е потврден – сè додека се случува овулација – иако овие денови се потешки за предвидување отколку во вашите дваесетти или рани триесетти години. Како плодноста и вашиот циклус се менуваат со возраста, што е перименопауза и како таа влијае на вашиот плоден период, како и што е реално да се очекува – без страв и без лажни ветувања, објаснуваме понатаму во овој текст.
По 40-тата година, плодниот период станува потежок за предвидување бидејќи моделите на овулација за време на перименопаузата може да варираат од месец во месец. Плодноста природно опаѓа со возраста, без оглед на тоа колку добро се грижите за себе или за вашето општо здравје – тоа е едноставно факт и вреди јасно да се каже. Жените се раѓаат со конечен број јајце-клетки кои постепено се намалуваат во текот на животот, а преостанатите клетки со текот на времето стануваат сè поподложни на хромозомски промени.
Според ASRM, ова опаѓање започнува незабележливо во доцните дваесетти или раните триесетти години, се забрзува во средината на триесеттите и продолжува и по 40-тата година. Важно е да се разбере што навистина значи ова, бидејќи лесно може погрешно да се протолкува: по 40-тата година, овулацијата станува поретка и помалку предвидлива, но тоа не значи дека бременоста е невозможна. Тоа едноставно значи дека веројатноста за зачнување во кој било циклус е помала отколку порано, а патот до бременост понекогаш трае подолго од посакуваното – што е фрустрирачки, но не е причина за паника.
Како што жените стареат, нивните менструални циклуси често стануваат неправилни – пократки, подолги или едноставно помалку конзистентни од месец во месец. Времето на овулација се поместува, а во некои циклуси овулацијата може воопшто да не се случи; ова е сосема нормална појава која станува сè почеста како што се приближувате кон менопаузата. Бидејќи следењето врз основа на календар се потпира на претпоставката дека циклусот е релативно предвидлив, секоја таква промена ја намалува неговата сигурност. Сепак, важно е ова правилно да се разбере: тоа не значи дека нема плодни денови, туку само дека е потешко однапред да се одреди кога точно тие ќе настапат во текот на одреден циклус.
Перименопаузата е преоден период што води кон менопаузата. Според NHS (Националната здравствена служба на Обединетото Кралство), таа обично започнува на возраст меѓу 45 и 55 години – иако кај некои жени може да започне и порано – и трае сè додека не поминат цели 12 месеци без менструација; дури тогаш официјално се настапува во менопауза.
Важно е овде да се разјасни една честа заблуда: за време на перименопаузата сè уште се случува овулација, иако поретко и помалку редовно, додека во менопаузата менструалните циклуси и овулацијата целосно престануваат. Нивото на хормони варира за време на перименопаузата, што предизвикува промени во должината на циклусите – понекогаш се пократки, понекогаш подолги – и доведува до повремено изостанување на овулацијата. Со други зборови, плодни денови постојат во текот на целата перименопауза; тие едноставно се многу потешки за прецизно одредување.
Да – сè додека се случува овулација, бременоста е можна, дури и ако циклусите се нередовни или ретки. Cleveland Clinic истакнува дека иако циклусите стануваат нередовни за време на перименопаузата, јајчниците сè уште можат да ослободуваат јајце-клетки, што ја прави контрацепцијата неопходна доколку бременоста не е цел.
Ова вреди да се запамети од двата аспекта. Ако сакате да забремените, нередовниот циклус не значи дека можноста е исклучена. Ако не сакате да забремените, нередовниот циклус не значи дека сте автоматски заштитени – разговорот со лекар за контрацепција останува важен сè додека официјално не се потврди настапувањето на менопаузата.
Следењето преку календар е најмалку сигурен метод при неправилни циклуси, што е случај во периодот по 40-тата година и за време на перименопаузата.
Физичките знаци – како што се цервикалната слуз и базалната телесна температура – сепак можат да помогнат во одредувањето на вашиот плоден период, иако и тие стануваат попроменливи и потешки за толкување како што се менуваат вашите циклуси.
За попрецизно следење, комбинирајте два или три методи: правете овулациски тестови секој ден, почнувајќи порано во циклусот (околу 6–8 ден); водете дневник за цервикална слуз (бистра, еластична слуз укажува на плодност); и мерете ја базалната телесна температура секој ден пред станување, бидејќи трајно покачување потврдува дека овулацијата се случила. Истражувањата покажуваат дека комбинирањето на овие методи ја зголемува точноста и кај нередовни циклуси во перименопауза, но бара конзистентност и стрпливост.
За попрецизна проценка, вклучително и увид во редовноста на вашата овулација, најдобриот следен чекор е да се консултирате со гинеколог или специјалист за репродуктивно здравје.
Возраста е фактор што влијае на плодноста, но не е конечна пресуда; бременоста по 40-тата година и за време на перименопаузата е можна, иако патот до неа често е помалку предвидлив и бара повеќе трпение.
Ако се обидувате да забремените, а имате над 40 години, има смисла да се консултирате со специјалист за репродуктивно здравје порано отколку што би се препорачало за помладите жени; наместо да чекаат цела година обидувајќи се, на жените од оваа возрасна група обично им се советува да не чекаат толку долго. Ова не значи дека треба да паничите и веднаш да преземате драстични чекори – тоа едноставно значи дека времето има поголема тежина во овој период, па затоа вклучувањето на лекар во рана фаза обично носи поголема јасност отколку месеци самостојно нагаѓање.
На крајот на краиштата, информираноста е вашата најголема предност – и таа вреди повеќе од која било формула или апликација. Познавањето на сопственото тело, во комбинација со навремен разговор со некој што ја разбира вашата конкретна ситуација, ви дава многу појасна слика од кое било општо правило наведено во статија како оваа.
