Секое утро носи нови предизвици и избори, а еден од најчестите е: со што да го започнете денот? За многумина, кафето е незаменлива утринска навика, но сè повеќе експерти, нутриционисти и љубители на здравиот начин на живот препорачуваат утрото да го започнете со топла шолја какао. Овој древен пијалак не само што нуди богат вкус и пријатна арома, туку и изобилува со нутритивни и здравствени придобивки кои го прават идеален избор за енергичен и балансиран почеток на денот.
Какаото содржи теобромин, природен стимуланс сличен на кофеинот, но со поблаг и подолготраен ефект. За разлика од кофеинот во кафето, кој често предизвикува нагло зголемување на енергијата проследено со „пад“ и нервоза, теоброминот обезбедува постепено и благи зголемување на будноста и концентрацијата, без несаканите ефекти како раздразливост, тахикардија или несоница. Ова го прави какаото одлична опција за луѓе кои се чувствителни на кофеин или сакаат да го намалат неговиот внес.
Какаото е едно од најбогатите природни извори на антиоксиданси, особено флавоноиди и полифеноли. Овие соединенија се клучни за заштита на телото од оксидативен стрес и штетни слободни радикали, кои се поврзуваат со стареење, кардиоваскуларни болести и неуродегенеративни состојби.
Флавоноидите во какаото:
Го подобруваат протокот на крв и ја релаксираат мускулатурата на крвните садови, што придонесува за подобро снабдување на мозокот и срцето со кислород и хранливи материи.
Го намалуваат крвниот притисок и ризикот од срцев и мозочен удар.
Делуваат антиинфламаторно и го намалуваат ризикот од хронични воспалителни состојби.
Ја подобруваат когнитивната функција, меморијата и концентрацијата, а некои истражувања покажуваат дека редовната консумација на какао може да го намали ризикот од деменција и Алцхајмерова болест.
Какаото е вистинска ризница на есенцијални минерали и витамини:
Магнезиум: Какаото е еден од најдобрите природни извори на магнезиум, минерал кој е клучен за над 300 биохемиски процеси во телото, вклучувајќи ја продукцијата на енергија, функцијата на мускулите и нервите, регулирањето на стресот и здравјето на коските.
Железо: Важно за превенција и третман на анемија, особено кај жени и лица со зголемени потреби за железо.
Калциум, калиум, цинк, бакар, манган, фосфор, селен: Овие минерали се неопходни за здравјето на срцето, мускулите, имунолошкиот систем и коските.
Витамини од Б-групата, Е и К: Учествуваат во метаболизмот, обновата на клетките и заштитата од оксидативен стрес.
Во 100 грама чисто какао има дури 499 мг магнезиум (119% од дневните потреби), 13.86 мг железо (77%), 1524 мг калиум (32%), 128 мг калциум (10%) и значајни количини на другите минерали.
Покрај теоброминот, какаото содржи и фенилетиламин и триптофан – соединенија кои го стимулираат лачењето на серотонин и ендорфини, хормони на среќата и задоволството. Ова го објаснува чувството на задоволство и подобро расположение по консумација на какао или темно чоколадо. Какаото е познато и како природен адаптоген – помага телото да се справи со стресот, анксиозноста и заморот.
Редовната консумација на какао го намалува ризикот од кардиоваскуларни болести, благодарение на:
Намалување на крвниот притисок и подобрување на еластичноста на крвните садови.
Намалување на нивото на „лош“ холестерол (LDL) и зголемување на „добриот“ холестерол (HDL).
Спречување на згрутчување на крвта и тромбози.
Подобрување на циркулацијата и снабдувањето на органите со кислород.
Истражувања покажуваат дека популации кои редовно консумираат какао, како Куна домородците од Панама, имаат значително понизок ризик од срцеви заболувања и висок крвен притисок.
Флаванолите во какаото можат да ја преминат крвно-мозочната бариера и да го стимулираат производството на невротрофични фактори (BDNF), кои се клучни за раст и обновување на нервните клетки. Ова резултира со подобрена меморија, брзина на обработка на информации и извршни функции, особено кај постари лица.
Какаото содржи железо, цинк и селен – минерали кои го зајакнуваат имунолошкиот систем и ја зголемуваат отпорноста на организмот кон инфекции. Антиоксидансите во какаото исто така придонесуваат за здрава и еластична кожа, ја поттикнуваат регенерацијата и го забавуваат процесот на стареење.
Флаванолите во какаото можат да ја подобрат осетливоста на инсулин и да го намалат ризикот од дијабетес тип 2, особено ако се консумира чисто какао без додаден шеќер. Какаото содржи и растителни влакна кои го поддржуваат здравјето на дигестивниот систем и даваат чувство на ситост, што може да помогне при контрола на телесната тежина.
За максимални здравствени придобивки, најдобро е да користите сирово или минимално обработено какао со најмалку 70% чистота. Избегнувајте индустриски мешавини со додаден шеќер и хидрогенизирани масти. Наместо кравјо млеко, кое ја зголемува содржината на заситени масти, користете растително млеко (бадемово, овесно, кокосово). Може да додадете малку мед, цимет или ванила за дополнителен вкус и антиоксидансно дејство.
Пример рецепт за утринско какао:
1,5 чаши растително млеко (на пр. бадемово)
1-2 лажици сирово какао во прав
Прстофат цимет
1 лажичка мед или јаворов сируп (по желба)
1 лажичка путер од јаткасти плодови (по желба за кремаста текстура)
Загрејте го млекото, додадете ги останатите состојки и добро измешајте или изблендирајте за кремаст пијалак.
Иако какаото е безбедно и здраво за повеќето луѓе, постојат неколку исклучоци и ситуации кога треба да се консумира со претпазливост:
Луѓе со срцеви заболувања: Поради присуството на кофеин и теобромин, какаото може да предизвика забрзано чукање на срцето или аритмии кај чувствителни лица, па се препорачува умерена консумација.
Дијабетичари: Какаото може да го зголеми нивото на шеќер во крвта, особено ако се користи со додаден шеќер. Секогаш избирајте чисто какао и консултирајте се со лекар.
Луѓе со алергии, гастроинтестинални проблеми или нарушувања на коагулацијата: Какаото може да го влоши ГЕРБ, да предизвика дијареа или да го забави згрутчувањето на крвта кај лица со такви проблеми.
Трудници и доилки: Какаото содржи мала количина кофеин, па се препорачува да се ограничи внесот на максимум 200 мг кофеин дневно (што е околу 2-3 шолји какао), имајќи предвид и други извори на кофеин.
Деца под 3 години: Може да предизвика алергиски реакции или да биде тешко за дигестија; се препорачува претпазливост.
Луѓе со мигрена, хемороиди, цисти на дојка или зголемена чувствителност на кофеин: Какаото може да ги влоши симптомите кај овие состојби.
