Спротивно на популарното верување дека работниците во нуклеарните централи или одделенијата за рендген се изложени на најголем ризик од изложеност на зрачење на работното место, новите научни истражувања покажуваат сосема поинаква и, за многумина, изненадувачка слика.
Работата што носи најголем процент на смртни случаи од рак поврзан со зрачење воопшто не се наоѓа во близина на медицинска или нуклеарна инфраструктура, туку илјадници метри над неа - во воздухот.
Според нова студија објавена во научното списание JAMA Internal Medicine, која анализирала податоци за повеќе од 500 различни занимања, професијата со најголем процент на смртни случаи од рак поврзан со зрачење се стјуардесите, односно кабинскиот персонал, додека пилотите се на второто место на листата.
Главната причина за оваа опасност е космичкото зрачење за време на летот. Додека атмосферата на Земјата на земјата делува како штит што апсорбира и расејува честички со висока енергија од вселената, овој заштитен ефект се намалува со зголемувањето на надморската височина.
Изложеноста на зрачење дополнително се акумулира со бројот на часови поминати во воздух, како и со географската ширина, при што атмосферата обезбедува помала заштита на половите отколку на екваторот.
„Членовите на екипажот на авиокомпаниите добиваат највисока просечна годишна ефективна доза на јонизирачко зрачење од која било професија во Соединетите Држави, првенствено поради космичките зраци што се среќаваат на комерцијални висини на летови“, објасни тим научници предводен од хирургот и истражувач Вишал Пател од Медицинскиот факултет Харвард.
Пилотите и стјуардесите акумулираат, истакна тој, од три до шест милисиверти космичко зрачење годишно, што далеку ги надминува 0,4 милисиверти што ги прима патник кој лета десет летови низ САД секоја година.
Истражувачкиот тим анализираше податоци од Националниот систем за витална статистика на САД, вклучувајќи и смртни изводи за 12,7 милиони луѓе кои починале помеѓу 2020 и 2024 година, кои работеле во вкупно 503 занимања.
Во рамките на овој огромен збир на податоци, научниците ги поделиле случаите на рак на оние кои потенцијално се предизвикани од зрачење од околината (како што се дојка, тироидна жлезда, простата, мултипен миелом, леукемија и меланом) и оние кои не се поврзани со зрачење.
Резултатите покажаа дека стјуардесите и пилотите имале највисока и втора највисока стапка на смртност од рак поврзани со зрачење, надминувајќи ги дури и технолозите и радиолозите за нуклеарна медицина.
Севкупно, стјуардесите имале 50 проценти поголема веројатност да развијат овој вид рак од другите професионални групи, додека пилотите имале 36 проценти поголем ризик. Од друга страна, кога станува збор за ракови кои не се поврзани со зрачење, стапките за стјуардесите биле просечни за другите занимања.
Коментирајќи ја студијата, епидемиолозите Кетрин М. Олсен од Универзитетот во Квинсленд и Кен Карипидис од Австралиската агенција за зрачење и нуклеарна безбедност рекоа дека оваа специфичност ја поддржува хипотезата дека изложеноста на зрачење на работното место, а не начинот на живот или социоекономските фактори, е причина за зголемениот ризик.
Тие забележаа дека ризиците за стјуардесите може да вклучуваат и УВ зрачење низ прозорците на кабината, како и нарушувања на циркадијалниот ритам поради честа ноќна и сменска работа.
И покрај овие податоци, Федералната администрација за воздухопловство на САД (FAA), иако формално признава дека стјуардесите се професионално изложени на јонизирачко зрачење, сè уште не наметнува федерални ограничувања на дозата или барања за следење, за разлика од другите изложени работници или стјуардеси во некои други земји.
Авторите на студијата заклучија дека овие наоди треба да го поттикнат воведувањето на подобра здравствена заштита за работниците во воздухопловството, вклучувајќи редовни годишни прегледи на кожата, прегледи на дојките кај жените и следење на акумулираните години работа, пишува порталот Science Alert.
