Многумина ја отстрануваат лушпата од овошјето и зеленчукот, убедени дека таа е непотребна или тешка за варење. Но токму во тој тенок, често потценет слој се кријат голем дел од витамините, минералите и растителните влакна кои го зајакнуваат имунитетот и го потпомагаат варењето. Производите од природата, кога е безбедно, треба прво темелно да се измијат, а потоа да се консумираат во целост.
Кивито е еден од најдобрите примери за тоа колку лушпата може да биде вредна. Иако многумина го лупат, нутриционистите препорачуваат да се јаде со лушпата, бидејќи овој влакнест слој ја удвојува количината на растителни влакна и дополнително обезбедува витамин Е, витамин Ц и полифеноли. Истражувањата покажуваат дека јадењето цело киви може да го подобри здравјето на дигестивниот систем и да ги намали воспалителните процеси.
Слично на тоа, лушпата на доматот е вистински резервоар на антиоксидансот ликопен, кој помага во производството на колаген и ја штити кожата од штетните УВ зраци. Таа содржи околу два и пол пати повеќе ликопен од внатрешноста на плодот и е богата со цинк, манган и бакар.
Цитрусните плодови пак, како лимон, портокал и мандарина, имаат кора полна со витамин Ц, влакна и био-флавоноиди кои го поттикнуваат имунитетот и делуваат антиинфламаторно. Ренданата цитрусна кора додава арома и хранливи материи во храната и пијалаците, а нејзините полифеноли може да го намалат ризикот од срцеви болести и дијабетес тип 2.
Компирот е уште еден пример за природен „магацин“ во лушпата – таа содржи повеќе витамин Ц, калиум, магнезиум и фолати отколку внатрешноста. Богата е со влакна кои го подобруваат варењето и создаваат чувство на ситост, а неговите природни антиоксиданси имаат антимикробно дејство.
Морковот, пак, во својата тенка кора чува бета-каротен, кој телото го претвора во витамин А, значаен за добар вид, имунитет и здрава кожа. Јаболковата лушпа е вистински извор на витамин Ц, калиум и влакна, а содржи и растителни соединенија кои го намалуваат ризикот од хронични заболувања и го штитат срцето.
Грозјето во својата лушпа крие ресвератрол и други антиоксиданси кои го успоруваат стареењето на клетките и ја намалуваат воспаленоста, а влакната од кората придонесуваат за здрав микробиом во цревата.
Освен овие, вреди да се спомнат и крушите, чија лушпа ја регулира нивото на шеќер во крвта и обезбедува витамин Ц, како и краставиците, чие тенко зелено обвивка содржи силициум и магнезиум корисни за кожата и косата. Тиквичките со својата нежна кора се богати со антиоксиданси и ја поттикнуваат циркулацијата, а младите компири – со уште мека лушпа – носат минерали важни за телото.
За да можеме безбедно да ги јадеме овошјето и зеленчукот со лушпа, неопходно е правилно и темелно миење. Најдобро е плодот да се потопи околу десет минути во раствор од вода и јаболков оцет, а потоа да се исплакне под млаз ладна вода и да се избрише со чиста кујнска крпа. Плодовите со поцвртс надворешен слој, како цитрусите или јаболката, може да се исчистат со мека четка, без употреба на сапуни или хемикалии кои можат да остават остатоци. Така се отстрануваат пестицидите, нечистотиите и бактериите, а лушпата останува безбедна за јадење.
Неискористените лушпи, кога не сакаме да ги консумираме, не мора да завршат во отпад. Тие може да се претворат во вкусна домашна зеленчукова супа, особено лушпите од морков, целер, компир и кромид.
Мож да се додадат во компост или да се употребат како природно ѓубриво за цвеќиња и градинарски растенија, а кората од цитрусите може да се исуши и користи како природен освежувач или додаток во чај. Најважно е да се има на ум дека во лушпите често се кријат повеќе хранливи материи отколку во самиот плод, па вреди да им дадеме шанса пред да ги отфрлиме.
