Дупчејќи улица под Каиро, на неколку километри од Големите пирамиди во Гиза, научниците наидоа на местото каде што пред 4.600 години се наоѓало пристаништето Куфу, кога се граделе пирамидите.
Во ова древно пристаниште, најстарото познато пристаниште во светот, истражувачите велат дека го идентификувале првиот голем пример на контаминација со метал предизвикана од човекот. Иако некрополата Гиза е позната по своите пирамиди и збрчкани мумии, новата студија објавена во списанието Geology нуди невиден доказ за главно неоткриен аспект на древната египетска цивилизација: постојана, долговековна обработка на метал.
Откритието фрла светлина врз животот надвор од фараонската и принцевската елита на древниот Египет, велат истражувачите.
„Би сакале да знаеме повеќе за 95% од луѓето, а не за елитата“, вели Ален Верон, геохемичар на францускиот Универзитет „Екс-Марсеј“. Неговите чувства ги повторуваат оние на Кристоф Моранж, геоархеолог во истата институција, кој ја истакна важноста на седиментните записи во реконструкцијата на историските наративи.
„Седиментите се исто толку важни како и спомениците“, рече Моранж, истакнувајќи ја често занемарената важност на почвата под нашите нозе.
Истражувачите користеле геохемиски трагачи за да ги истражат активностите за обработка на метал околу древното пристаниште Куфу. Сместено покрај сега веќе непостоечкиот крак на Нил во близина на висорамнината Гиза, пристаништето било клучно за транспортот на материјалите и било место на голема индустрија за бакарни алатки.
Овие алатки, од кои некои работници ги легирале со арсен за дополнителна издржливост, вклучувале сечила, длета и дупчалки за работни материјали како варовник, дрво и текстил. Истражувачите користеа индуктивно поврзана плазма-масена спектрометрија (ICP-MS) за да ги измерат нивоата на бакар и арсен, како и алуминиум, железо и титаниум, со 6 идентификации на јаглерод-14 за да воспостават хронолошка рамка.
Студијата го пратела почетокот на контаминацијата на метал околу 3265 година п.н.е., порано отколку што очекуваа истражувачите. Контаминацијата за време на овој преддинастички период сугерира дека човечката окупација и обработката на метал во Гиза започнале повеќе од 200 години порано од претходно документиранотое.
Иако истражувачите пронајдоа директни докази за преддинастичката цивилизација во само 13 гробници северно од Гиза, Моранж верува дека геоархеолошките записи даваат повеќе индиции. Со толкав фокус на пирамидите и другите гробници, објасни тој, претходните истражувачи можеби ги игнорирале доказите за претходниот живот на локацијата.
„Ќе го најдете само она што го барате“, рече тој.
Истражувачите откриле дека металната контаминација достигнала врв за време на доцната конструкција на пирамидите околу 2500 п.н.е и опстојувала до околу 1000 година пред новата ера.
„Ја најдовме најстарата регионална метална контаминација забележана во светот. Нивоата на бакар во овој период беа 5 до 6 пати повеќе од природната позадина“, рече Верон, укажувајќи на значителна локална индустриска активност.
Ендрју Шортланд, археолог од Универзитетот „Кранфилд“ во Обединетото Кралство, кој не бил вклучен во студијата, изрази загриженост за предложената временска рамка.
Сепак, Шортланд ги прифати пошироките заклучоци од студијата за човечка контаминација со метали во Гиза.
Студијата даде дополнителен увид за тоа како древните Египќани се приспособувале на еколошките предизвици. Како што се повлекувал Нил и се намалувало пристаништето Куфу, обработката на метал продолжила. Кога Нил го достигнал најниското ниво, околу 2200 година п.н.е. - период обележан со граѓански немири и мрачни гласини за канибализам - контаминацијата со метал останала висока, што укажува на отпорна инфраструктура и работна сила.
Верон објасни дека Нил кој се повлекувал првично претставувал можности за локалните заедници. Претходните палинолошки истражувања, проучување на поленовите зрна, покажаа дека земјоделската активност се зголемила бидејќи Нил повлекувајќи се открил плодни поплавени рамнини. Дури и кога изградбата на пирамидите во Гиза престанала, обработката на метал веројатно продолжила да ги поддржува растечките пасторални активности.
Доминик Вајс, геохемичар од Колеџот „Империјал“ во Лондон, рече дека студијата е „исклучително добро направена и внимателно извршена“. Препознавајќи ја привлечноста на многу видливи места како што е некрополата Гиза, тој ја прослави новата врска меѓу геохемијата и историјата и можноста да се расветли секојдневниот живот на древните Египќани.
„Хемискиот отпечаток од човековата активност останува и не може да се избрише“, рече Верон, пишува Livescience.
