• На 20 мај, проектот „EU4IP – Западен Балкан“ беше официјално започнат од страна на Европската канцеларија за интелектуална сопственост (EUIPO) и Европската комисија, во партнерство со канцелариите и институциите за интелектуална сопственост на Албанија, Босна и Херцеговина, Косово*, Црна Гора, Северна Македонија, Србија и Република Молдавија.
• Иницијативата ќе ја поддржи интеграцијата на партнерите од Западен Балкан и Република Молдавија во системите на интелектуална сопственост на Европската Унија.
• Целите на проектот се усогласени со стратешката цел на Европската Унија за напредување на пристапните преговори со Западен Балкан и Република Молдавија.
20 мај 2026 година, Аликанте, Шпанија. Европската канцеларија за интелектуална сопственост (EUIPO), заедно со Генералниот директорат за проширување и Источно соседство на Европската комисија (DG ENEST), официјално го започна проектот „EU4IP – Западен Балкан“ (EU4IP-WB), чија цел е да ги поддржи партнерите од Западен Балкан и Република Молдавија во напредокот на нивниот процес за пристапување кон Европската Унија преку посилни системи за интелектуална сопственост (IP).
Иницијативата ќе биде фокусирана на усогласување со acquis (правото на ЕУ) во областа на интелектуалната сопственост, градење капацитети, спроведување на правата од интелектуална сопственост и подигнување на свеста за значењето на интелектуалната сопственост кај малите и средни претпријатија (МСП) и младите.
EU4IP-WB ќе го надополни постоечкиот проект EU4IP во Ерменија, Молдавија и Украина, користејќи го долгогодишното искуство на EUIPO во успешно спроведување на проекти финансирани од ЕУ, фокусирани на интелектуална сопственост ширум светот, заедно со специјализираната Мрежа на Европската Унија за интелектуална сопственост, експерти за интелектуална сопственост и напредни дигитални алатки.
Официјалното започнување на проектот EU4IP-WB се одржа на 20 мај во седиштето на EUIPO во Аликанте, Шпанија, при што присуствуваа високи претставници од Европската комисија, EUIPO, земјите од Западен Балкан и Република Молдавија.
* Овој назив не го предодредува статусот на Косово и е во согласност со Резолуцијата 1244 на Обединетите нации и одлуката на Меѓународниот суд на правдата за прогласувањето независност на Косово.
Извршниот директор на EUIPO, João Negrão, изјави:
„Посилен систем за интелектуална сопственост претставува темел на поиновативно и попросперитетно општество. Започнувањето на EU4IP за Западен Балкан и Република Молдавија е наша заедничка посветеност за изградба на таа основа – обезбедувајќи реални и конкретни придобивки за индустријата, корисниците, бизнисот и општеството.“
Поддршка на иновациите, растот и интеграцијата во ЕУ
Силните системи за интелектуална сопственост се суштински за модерните економии. Преку заштита на идеи, брендови, иновации, дизајни и креативни дела, правата од интелектуална сопственост поттикнуваат иновации, привлекуваат инвестиции и создаваат нови деловни можности.
Преку EU4IP-WB, институциите за интелектуална сопственост ќе добијат широка поддршка за да им овозможат на компаниите, креаторите, претприемачите, малите и средни претпријатија и младите иноватори низ регионот да имаат корист од посигурни, поправедни и поефикасни рамки за интелектуална сопственост, кои ќе им помогнат подобро да ги заштитат своите средства, да растат на домашниот пазар и да пристапат до пошироките европски и меѓународни пазари.
Воедно, овој проект финансиран од ЕУ ќе придонесе кон пошироките напори на Унијата за поттикнување на економскиот раст, промовирање економска интеграција со внатрешниот пазар на ЕУ, како и регионална соработка, во согласност со Планот за раст за Западен Балкан и акцискиот план за Заеднички регионален пазар (CRM).
Проектот ќе помогне во воведување и примена на поконзистентни правила и практики за интелектуална сопственост, што ќе го олесни тргувањето во рамки на Западен Балкан, како и меѓу регионот и Европската Унија.
Компонентата EU4IP за Западен Балкан е кофинансирана од Европската комисија и EUIPO и ќе трае три години, почнувајќи од јануари 2026 година. Како имплементирачка агенција, EUIPO тесно ќе соработува со канцелариите за интелектуална сопственост, јавните институции, органите за спроведување, Секретаријатот на Централноевропскиот договор за слободна трговија (CEFTA) и други засегнати страни, со цел модернизација на услугите, поедноставување на процедурите и зајакнување на правичната и ефикасна заштита на интелектуалната сопственост за иноваторите и бизнисите, како подготовка за пристапување во Европската Унија.
ЗА EUIPO
Европската канцеларија за интелектуална сопственост (EUIPO) е една од најголемите децентрализирани агенции на Европската Унија, со седиште во Аликанте, Шпанија, од своето основање во 1994 година.
EUIPO управува со регистрацијата на трговски марки на ЕУ, индустриски дизајни, како и географски ознаки за занаетчиски и индустриски производи, кои претставуваат права од интелектуална сопственост што важат во сите 27 земји-членки на Европската Унија.
EUIPO, исто така, спроведува активности за соработка на ниво на ЕУ и на меѓународно ниво со цел создавање еднакви услови во областа на интелектуалната сопственост, а е одговорна и за Европската опсерваторија за повреди на правата од интелектуална сопственост.
Во 2025 година, EUIPO беше рангирана како најиновативна канцеларија за интелектуална сопственост во светот.
