Хашим Тачи, поранешниот претседател на Косово и некогашен политички командант на Ослободителната војска на Косово (UÇK/УЧК), е прогласен за виновен за воени злосторства и осуден на 25 години затвор од страна на хашките Специјализирани комори за Косово.
Иако беше ослободен од обвиненијата за злосторства против човештвото, судскиот совет утврди дека Тачи дејствувал во рамките на здружен злосторнички потфат заедно со други лидери на УЧК.
Покрај Тачи, строги затворски казни им беа изречени и на неговите најблиски соработници од воениот период: Јакуп Красниќи беше осуден на 25 години затвор, Кадри Весели на 18 години, а Реџеп Селими на 13 години.
Приказната за Хашим Тачи не е само биографија на еден политичар; таа е и хроника на модерно Косово, испреплетена со герилско војување, дипломатија на високо ниво, борба за независност и тешки обвиненија кои на крајот го чинеа неговата слобода.
Роден на 24 април 1968 година во селото Буроја во регионот Дреница – традиционално жариште на албанскиот отпор – Тачи уште од рана возраст се вклучил во политички активизам. Студирал историја и филозофија на Универзитетот во Приштина во раните 90-ти години, период кога режимот на Слободан Милошевиќ систематски му ја одземал автономијата на Косово и вршел репресија врз албанското население.
Како студентски лидер, Тачи набрзо заклучил дека мирниот отпор, за кој во тоа време се залагал Ибрахим Ругова, не ги дава посакуваните резултати во борбата против режимот во Белград. Емигрирал во Швајцарија, каде што ги продолжил студиите на Универзитетот во Цирих. Сепак, Швајцарија за него првенствено служела како логистичка база. Таму се приклучил кон албанската дијаспора, учествувал во основањето на Движењето за Република Косово и станал еден од клучните основачи на Ослободителната војска на Косово (УЧК).
Во овој период го добил воениот прекар што ќе го следи до крајот на животот – Змија (Gjarpri). Овој прекар не го добил случајно; тој ја опишувал неговата способност тајно да ги минува планинските граници меѓу Албанија и Косово, да шверцува оружје, да ги избегнува полициските заседа и да координира герилски операции на терен. Додека Белград издавал налози за негово апсење и во отсуство го осудувал на долги затворски казни за тероризам, Тачи градел мрежа на терен која набрзо прераснала во масовно вооружено движење.
Пресуден момент во животот на Тачи – а и во целата историја на Косово – се случил на почетокот на 1999 година во замокот Рамбује во Франција. Западните сили, предводени од САД, ги собрале српската и косовската делегација во обид да ја запрат војната што ескалирала. Младиот Тачи, тогаш 30-годишен, се појавил како шеф на косовската делегација, при што всушност ги засенил постарите и поискусни политичари. Во Рамбује, Тачи го привлекол вниманието на тогашната американска државна секретарка Медлин Олбрајт и на американските дипломати. Покажал неочекувана политичка умешност и прагматизам. Додека некои радикални команданти на УЧК го отфрлале секој компромис што веднаш не гарантирал целосна независност, Тачи ја согледувал пошироката геополитичка слика. Сфатил дека потпишувањето на договорот од Рамбује е клучот за обезбедување легитимитет за САД и НАТО да започнат воени напади врз Југославија.
По 78-дневното бомбардирање од страна на НАТО и повлекувањето на српските сили во јуни 1999 година, Тачи влезе во Приштина како неофицијален победник во војната. Ја соблече маскирната униформа, облече елегантни костуми и ја започна својата трансформација од герилски водач во политичар ориентиран кон Западот.
Во повоено Косово, Тачи ја основа Partia Demokratike e Kosovës (PDK - Демократска партија на Косово) и набрзо стана клучна политичка фигура. Врвот на неговата политичка кариера беше на 17 февруари 2008 година. Како премиер на Косово, Тачи свечено ја прочита Декларацијата за независност во Собранието, со што ја прогласи Република Косово. Тој момент го зацврсти неговиот статус на жив херој и татко на нацијата во очите на мнозинското албанско население.
Западните лидери не штедеа пофалби за него. За време на една од неговите посети на Приштина, тогашниот потпретседател на САД, Џо Бајден, го нарече Тачи „Косовскиот Џорџ Вашингтон“, истакнувајќи ја неговата улога во создавањето на државата. Со децении, Тачи негуваше исклучително блиски односи со американските администрации – од Бил Клинтон и Џорџ В. Буш до Барак Обама и Доналд Трамп. Сликите на кои тој се ракува со светски лидери во Овалната соба ја пренесуваа пораката дека Косово е нераскинливо поврзано со Западот, при што Тачи се сметаше за главен гарант на таа стабилност.
По неговиот избор за претседател на Косово во 2016 година, презеде водечка улога во дијалогот со Белград што се одвиваше во Брисел, покажувајќи подготвеност за компромиси кои честопати наидуваа на остри критики од домашната опозиција, но му обезбедуваа наклонетост кај меѓународните партнери.
Сепак, покрај неговите дипломатски успеси, на меѓународната сцена со години кружеа сериозни обвинувања поврзани со настаните за време и непосредно по војната. Извештајот од 2010 година на специјалниот известувач на Советот на Европа, Дик Марти, фрли темна сенка врз военото минато на УЧК и на самиот Тачи, обвинувајќи го раководството на организацијата за тешки злосторства, нелегални центри за притвор и злоупотреби. Иако Тачи категорично ги отфрли сите обвинувања, нарекувајќи ги измислици и обид за прекројување на историјата, притисокот од западните сојузници доведе до тоа косовскиот парламент во 2015 година да изгласа формирање на Специјализираните комори за Косово, со седиште во Хаг.
Во ноември 2020 година, кога Канцеларијата на специјализираниот обвинител официјално го потврди обвинението против него, Тачи повлече потег без преседан: поднесе оставка од функцијата претседател на Косово и доброволно им се предаде на истражителите. Во своето последно обраќање до нацијата пред заминувањето во Хаг, изјави дека не оди на суд како обвинет претседател, туку како граѓанин кој сака да ја одбрани честа на УЧК и историската праведност на борбата за слобода.
За поголемиот дел од граѓаните на Косово, Тачи останува – и покрај пресудата – симбол на ослободувањето, лидер кој преземал ризици во најкритичните моменти и кој, со помош на западните сојузници, го остварил сонот за независна држава. Од друга страна, судскиот исход во Хаг става тежок товар врз военото наследство на високата команда на УЧК.
Трагичната иронија на судбината на Тачи лежи во фактот што тој беше осуден од суд формиран на инсистирање токму на оние западни сили кои со децении го ангажираа како клучен партнер и гарант на мирот.
