„ЗА сè да остане исто, сè мора да се промени.“ Оваа мисла од романот „Леопард“ на Џузепе Томаси ди Лампедуза за благородниците од 19 век кои се обидуваат да ги задржат своите привилегии додека Сицилија е во канџите на револуцијата, точно ја опишува дилемата на Европа во 21 век, пишува во својата анализа The Economist.
Државите кои некогаш владееле со големи делови од планетата сега вознемирено гледаат како нивните поранешни колонии ги достигнуваат - или дури ги престигнуваат. Тие разбираат дека промената е неопходна. Сепак, Европа честопати се чини неподготвена да се прилагоди на светот што се менува како што некогаш беше декадентната италијанска аристократија.
Европската Унија, срцето на континентот, има необичен начин да го негува верувањето дека може да се промени само кога е принудена од кризи. Затоа е клучно да разбере дека денес е во криза. Со години се потпираше на кинескиот пазар за раст, на рускиот гас за гориво на индустријата и на американската воена моќ за безбедност.
По три години војна во Украина и три месеци агресивен пристап на Доналд Трамп во Америка, ЕУ останува потресена. Во таков нестабилен свет, Европа мора да прифати промени. Како благородничко семејство кое доцна сфаќа дека мора да отпушти некои од своите слуги за да остане солвентно, Европа треба да започне со напуштање на луксузните политики што повеќе не може да си ги дозволи.
За почеток, тука е односот на континентална Европа со Велика Британија. Кавгата со нејзиниот островски противник стана еден вид тајно задоволство за ЕУ откако Велика Британија стана првата земја-членка што го напушти блокот во 2020 година. ЕУ се однесуваше кон Велика Британија доста остро, делумно за да ги обесхрабри другите земји да се обидат да го сторат истото.
Но, тој аргумент повеќе не важи: Брегзит сега се претставува како предупредување, а не како пример што треба да се следи. Сепак, и покрај безбројните најави за „нови почетоци“ во односите, удирањето на „les rosbifs“ (како што Французите ги нарекуваат Британците) е сè уште на дневен ред. Тоа е луксуз што Европа повеќе не може да си го дозволи.
Велика Британија има воена, геополитичка и индустриска тежина што би можела да го зголеми европското влијание во Украина. Се очекува на самитот на 19 мај да се постигне согласност за учеството на Велика Британија во програмите на ЕУ за вооружување за Европа.
Но, договорот е блокиран со недели бидејќи од Велика Британија се бара да направи отстапки во сосема неповрзани области. На пример, Франција инсистира правата за риболов да се решат пред прашањата за одбрана.
Начинот на кој Европа се однесува кон своите подалечни земји исто така изгледа самодоволен. Со години, ЕУ се обидуваше да ги наметне своите правила - за животната средина, условите за работа и мноштво други прашања - далеку надвор од своите граници.
Но сега кога ЕУ мора да склучи бројни трговски договори за да го компензира американскиот протекционизам, ова е во голема мера нејзин проблем. Европа е сила во опаѓање во глобалната економија. Преправањето дека не е, е луксуз што повеќе не може да си го дозволи.
Некои бирократски пречки веќе се отстрануваат. Но, многу повеќе може да се отстрани - особено во самата ЕУ. Ако повеќе не можат слободно да тргуваат со Америка, 27-те членки на ЕУ би можеле да ја засилат соработката едни со други. Сепак, административните бариери за трговија со услуги меѓу земјите-членки се сè уште еквивалентни на царина од 110%, според ММФ.
Нарачувањето - и игнорирањето - на обемни студии за подобрување на единствениот пазар во Европа е еден вид света традиција. За жал, таа продолжува да живее.
Речиси секое биро во Брисел е оптоварено со сè попрашлив извештај од 400 страници, изготвен минатата година од Марио Драги, поранешниот италијански премиер, полн со разумни предлози за продлабочување на економската интеграција. Речиси ништо од тоа не е имплементирано.
Една особено декадентна европска навика е да се одложува решавањето на проблемите сè додека не станат толку сериозни што ќе бидат исклучително скапи за решавање. Размислете за демографијата. Во 1980 година, Европа имаше околу пет лица на работоспособна возраст кои „финансираа“ еден пензионер. Денес, има три, а до 2050 година, тој сооднос ќе падне на две лица на работоспособна возраст за секој пензионер.
На крајот на краиштата, најхедонистичката навика на Европа во последните децении беше штедењето на одбраната. Уживањето во „дивидендата од мирот“ по Студената војна остави повеќе пари за социјални програми. Неколку земји, како што се Италија и Белгија, дури сега се обидуваат да ја исполнат целта на НАТО за трошоци за одбрана од 2% од БДП, договорена во 2014 година.
Напуштањето на политиките за луксуз само по себе не е лоша работа. Всушност, тоа овозможува да се посвети поголемо внимание на она што е навистина важно. Целта на ЕУ за намалување на емисиите на стакленички гасови на нула до 2050 година е скапа, но неопходна, иако некои други зелени регулативи треба да се преиспитаат.
Помагањето на Украина не е луксуз, напротив. Ниту пак е финансирање на социјалната држава кон која многу Европејци се длабоко приврзани. Но, за да се фокусираме на она што е навистина важно, мора да се разбере дека променливите светови бараат и променливи приоритети, заклучува The Economist во својата анализа.
