Без разлика дали се работи за поплави, екстремни горештини, бури или суши - животите на околу 750 милиони луѓе во Европа сѐ повеќе се погодени од екстремни временски настани - поттикнати од климатските промени предизвикани од човекот.
Ниту еден друг континент не се загрева толку брзо како Европа, се вели во извештајот за состојбата на климата на нашиот континент, „State of the European Climate 2024“ (Состојба на европската клима 2024), објавен оваа недела.
Според извештајот, минатата година биле надминати бројни температурни прагови, а биле забележани и негативни рекорди.
Во истражувањето учествуваа околу 100 научници од програмата Copernicus на ЕУ за следење на климатските промени и Светската метеоролошка организација (СМО). Целата Земја се загреала во просек за околу 1,3 степени од индустријализацијата. Во Европа е 2,4 степени, пренесува Deutsche Welle. Освен во Исланд, каде што беше постудено од вообичаено, минатата година низ цела Европа беа забележани натпросечни температури.
„Температурите на морето беа екстремно високи, нивото на морето продолжи да расте, ледените плочи и глечерите продолжија да се топат“, објаснува Саманта Бурџис, еден од водечките автори на извештајот.
И на глобално ниво, минатата година беше најтопла од почетокот на метеоролошките мерења.
„И ова додека концентрацијата на стакленички гасови во атмосферата продолжува да расте и во 2024 година повторно достигнува рекордни нивоа. Од 1980-тите, Европа се загрева двојно побрзо од глобалниот просек“, додава Бурџис.
Ова има далекусежни последици. „Климатските промени предизвикани од човекот не се однесуваат само на глобалните просеци. Тие имаат последици на регионално и локално ниво“, рече Флоренс Рабиер, генерален секретар на Европскиот центар за временски прогнози со среден опсег, кој соработува со Copernicus.
Без разлика дали се работи за поплави, екстремни горештини, бури или суши - животите на околу 750 милиони луѓе во Европа сѐ повеќе се погодени од екстремни временски настани - поттикнати од климатските промени предизвикани од човекот.
Во Валенсија, Шпанија, во поплавите во октомври и ноември минатата година загинаа повеќе од 220 луѓе. Количеството на врнежи за само неколку часа ги сруши сите досегашни рекорди и уништи автомобили, куќи и инфраструктура. Штетата се проценува на повеќе од 16 милијарди евра.
Пред тоа, бурата Борис веќе предизвика поплави во 8 источноевропски земји долж речните текови долги илјадници километри.
Според проценките, 413.000 луѓе беа погодени од невремето и поплавите во Европа минатата година, а најмалку 335 луѓе ги загубија животите.
Бројот на денови со екстремен топлотно оптеретување во 2024 година беше втор најголем од почетокот на мерењата. Беше многу топло и суво, особено во Источна Европа. Југот повторно доживеа големи суши, дури и во текот на зимата.
Во Западна Европа, пак, врнеше толку многу колку што ретко врнело од 1950 година. Комбинацијата на суша и обилни врнежи значително го зголемува ризикот од поплави, бидејќи тврдата, исушена почва не може да апсорбира големи количини вода за кратко време. Ова брзо создава опасни текови на вода.
„Секој дополнителен дел од степенот на зголемување на температурата е важен бидејќи ги зголемува ризиците за нашите животи, нашите економии и нашата планета. Адаптацијата е неопходност“, рече генералниот секретар на СМО, Селест Сауло, при објавувањето на извештајот.
Додека емисиите кои ги поттикнуваат климатските промени продолжуваат да растат ширум светот, има добри вести: Европа произведе повеќе енергија од сонце, ветер и биомаса во 2024 година од кога било досега. 45% од електричната енергија доаѓа од обновливи извори кои се прифатливи за климата.
Сепак, земјите мора да преземат мерки што е можно побрзо, особено во однос на заштитата од поплави и топлотен стрес, предупредуваат научниците.
Саманта Бурџис предупредува дека долгорочното глобално затоплување над 1,5 степени може да доведе до дополнителни 30.000 смртни случаи во Европа поради екстремните горештини.
Како позитивно се истакнува тоа што од половина од европските градови веќе развиваат планови за прилагодување на екстремните временски услови и подобра заштита на своите граѓани.
Во тоа предничат Париз, Милано, Глазгов и холандските градови. Таму забрзано се развива инфраструктура за заштита на климата, се прошируваат зелените површини за да се разлади градот, а интензивно се спроведуваат мерки за заштита од поплави.
