Од особено значење е што овој повик го упати Марио Драги, чии идеи за зајакнување на конкурентноста на ЕУ во голема мера ја обликуваа агендата на сегашната Европска комисија.
Во светлината на затегнатите односи меѓу ЕУ и САД, поранешниот претседател на ЕЦБ и поранешен италијански премиер, Марио Драги, повика на создавање на Соединети Европски Држави.
На овој повик вреди да се обрне посебно внимание, особено имајќи предвид дека го упати еден од највлијателните мислители во Европа во моментов, чии идеи за зајакнување на конкурентноста на ЕУ во голема мера ја обликуваа агендата на сегашната Европска комисија.
Подолу е повеќе за неговите најнови идеи што се движат кон федерализација на ЕУ.
Како и повеќето влијателни мислители во Европа, Марио Драги исто така укажува на потребата земјите-членки да покажат поголемо ниво на солидарност и соработка меѓу себе за да може ЕУ да биде во чекор со предизвиците на времето. Сепак, за разлика од многумина, тој предупредува дека едноставното здружување на малите земји не создава автоматски моќен блок.
Како што истакнува тој, ова ја претставува „логиката на конфедерацијата“, односно пристапот според кој Европа продолжува да функционира, при што секоја поединечна земја-членка го задржува своето право на вето во клучните области. Со други зборови, бидејќи ЕУ е сместена помеѓу американската федерација и руската федерација, тешко може да се натпреварува со нив како конфедерација сама по себе. Кина, каде што една партија одлучува за сите прашања, е приказна сама за себе.
Во овој контекст, Европа во иднина ризикува да остане спореден играч на глобалната сцена. Затоа, Драги нагласува дека за ЕУ да стане сила, таа мора да премине од конфедерација на држави во федерација.
Желбата на Драги за пофедерална ЕУ се развива во глобален контекст во кој политичката фрагментација на ЕУ ја прави Унијата ранлива на економски и безбедносни закани и надворешни притисоци од големите сили. Компаративниот преглед на областите во кои ЕУ е најуспешна укажува на моделот што Унијата треба да продолжи да го спроведува за да ги постигне своите цели.
Според Драги, таму каде што ЕУ веќе избрала федерален пат (монетарна политика, конкуренција, трговија, единствен пазар), таа постигнала конкретни резултати и е признаена како глобален трендсетер. Таму каде што не се движела кон федерализација, во одбраната, индустриската политика, надворешните работи, Унијата била третирана како „лабава група средно големи држави“, кои можат да се поделат и соодветно да се третираат.
Од оваа премиса извлекува впечатлив заклучок, или предупредување, дека таму каде што трговијата и безбедноста се пресекуваат, она што ја претставува предноста на ЕУ нема да може да ја заштити од нејзините слабости.
Покрај неговата способност да го препознае вистинскиот момент, Драги несомнено е добар со зборовите. Исто како што секогаш смислува заводливи фрази и термини, овој пат го стави во преден план и она што го нарече „прагматичен федерализам“.
Тука се инсистира на прагматичен федерализам наместо класичен федерализам од две причини: прво, класичниот федерализам (како американскиот и рускиот) предизвикува негодување кај граѓаните на ЕУ, со оглед на тоа што ЕУ е создадена во различни околности и со различна цел, во контекст на различните култури и јазици од кои е составена; и второ, за да се федерализира во класична смисла, Унијата би морала да добие согласност од сите земји-членки за измена на договорите.
Во суштина, колку е пофундаментална и посуштинска предложената промена, толку повеќе енергија е потребна за да се постигне консензус. Затоа, класичната федерализација сè уште повеќе е утописка идеја.
Наместо тоа, инсистирањето на Драги на прагматизам подразбира потесен пристап. Според него, оние земји-членки што се подготвени да направат чекори во областите од заеднички интерес треба да го сторат тоа. Ова подразбира волонтеристички пристап кон подлабока интеграција, а тоа е во согласност со дебатите за „повеќебрзинска“ ЕУ.
Иако првично само ограничен број држави би се одлучиле за федералистички чекори, претпоставката е дека, како што тој модел носи резултати, другите членки постепено ќе одлучат, колоквијално кажано, да „променат брзина“.
Како илустрација, Драги се повикува на процесот на воведување на еврото. Во нашата средина, Хрватска и Бугарија неодамна се приклучија на еврозоната, додека Романија е можен следен кандидат. Доколку овој пристап се примени во други области, пораката што ја испраќа е дека преку заедничка посветеност, би се изградила подлабока солидарност отколку што би можел да предвиди кој било договор.
Бидејќи земјите од Западен Балкан се стремат да постигнат членство во Унијата во догледна иднина, важно е да имаат предвид дека брзината со која ќе се движат во иднина ќе зависи првенствено од нив самите, односно од нивните желби и амбиции да учествуваат во создавањето на посилен и поспособен континент.
***
Земајќи ги предвид сите работи, говорот на Драги може да се протолкува како обид да се охрабрат членовите да излезат од своите удобни зони.
Во исто време, оставањето простор за дополнителна диференцијација или за продлабочување на партнерствата таму каде што има простор за такви партнерства е исто така порака до оние што сè уште имаат скептичен став кон понатамошната европеизација: колку подолго чекаат, толку е поголема веројатноста дека ќе станат сè поизолирани, а во сè покомплицираниот свет, изолацијата е рецепт за катастрофа, пишува EUpravo zato.
