Шведска ги засилува напорите за откривање на влијанието на странските информации и организираните обиди за манипулирање со политичката дебата пред општите избори на 13 септември. Причината за ова е вештачката интелигенција и социјалните мрежи, кои фундаментално го менуваат начинот на кој се создаваат и консумираат политичките информации.
Анкета објавена минатата недела од Шведската агенција за психолошка одбрана покажа дека 64 проценти од возрасните Швеѓани веруваат дека обидите на странски актери да влијаат врз Шведска оваа година се многу или прилично веројатни, објавува Euronews.
„Сегашната безбедносна состојба, брзиот технолошки развој и искуствата од другите избори во Европа ја истакнаа потребата од зајакнување на отпорноста на влијанието на странските злонамерни информации“, се вели во соопштението на шведската влада пред изборите.
Минатата недела, Шведската агенција за психолошка одбрана објави извештај за мрежата наречена „Holiday“. Тоа е мрежа од околу 1.200 лажни профили на платформата X, делумно напојувани од вештачка интелигенција, која генерираше повеќе од 50.000 објави и коментари во 2025 и 2026 година со цел злонамерно влијание врз Шведска и други земји.
Првите сомнителни профили беа забележани од шведската централна банка откако нејзините вработени учествуваа во вежба предводена од Агенцијата, а платформата X подоцна ја отстрани целата мрежа. Иако „Holiday“ не е директно поврзана со годинешните избори, Агенцијата ги објави своите наоди кратко пред гласањето за да ја предупреди јавноста за ваквите тактики.
Каналите на влијание исто така се менуваат, бидејќи помладите гласачи сè повеќе се свртуваат кон TikTok и алатките за вештачка интелигенција за политички информации. Според извештајот на Шведската интернет фондација во април, еден од десет Швеѓани користат услуги на вештачка интелигенција за да поставуваат прашања за политика или социјални прашања. Меѓу гласачите кои гласаат за прв пат, тој удел се зголемува на еден од четири.
„Алгоритмите за препорака на содржина можат да се користат за зголемување на видливоста на одредена политичка содржина“, изјави за Euronews Next Матео Мањани, професор на Универзитетот во Упсала, кој истражува дигитално обликување на мислењето.
„Покрај тоа, екстремната и емоционално набиена содржина може да се препорачува почесто од помалку сензационалистичката содржина, бидејќи има тенденција да генерира поголем ангажман на корисниците“, додаде Мањани.
Генеративната вештачка интелигенција би можела да го олесни ширењето на обидите за организирана манипулација. Мањани истакнува дека ботнетите можат евтино да создадат огромни количини материјал на бројни профили, зголемувајќи ја можноста алгоритмите дополнително да ги промовираат. Во февруари, шведското јавно радио откри четири TikTok профили со слики од млади жени генерирани од вештачка интелигенција.
Профилите споделувале крајнодесничарска и антиимигрантска содржина, вклучувајќи пораки со кои се отфрла идејата за „бела вина“. Истрагата открила дека истиот актер веројатно стои зад сите профили.
„Со преплавување на платформата со содржина, овие мрежи ја зголемуваат веројатноста алгоритмите да препознаат и дополнително да ги засилат некои од нивните видеа“, рече Мањани.
Анкета на Агенцијата за психолошка одбрана покажа дека 64 проценти од возрасните Швеѓани сметаат дека обидите за странско влијание се многу или прилично веројатни оваа година. Според државната Агенција за истражување на одбраната, која ја следи онлајн активноста пред изборите, бројот на објави поврзани со гласањето скокнал од околу 1.000 на речиси 2.400 дневно непосредно пред почетокот на предвременото гласање.
„На пример, гледаме координирано објавување на идентична содржина и лажни профили“, рече Ола Свенониус, виш истражувач во Агенцијата за истражување на одбраната. „Сепак, обемот не е голем“, додаде тој, забележувајќи дека истражувачите сè уште не ги припишале овие активности на некоја организирана странска кампања. Миграцијата е област што истражувачите внимателно ја следат.
Свенониус вели дека наративите претходно промовирани од руските актери на дезинформации вклучуваат тврдења дека Шведска се „исламизира“, дека мигрантите се доведуваат за да поддржат левичарски партии и обвинувања за изборни измами.
„Кога ќе ги погледнеме темите што Русија ги промовираше во минатото, оваа тема ги надминува сите други, дури и поддршката за Украина“, рече Свенониус за миграцијата.
Агенцијата за психолошка одбрана вели дека Шведска и претстојните избори во моментов не се приоритетна цел за руското информатичко влијание. Свенониус се согласува.
„Мојот впечаток е дека Русите повеќе ќе се фокусираат на изборите во германските федерални држави“, заклучи тој. Свенониус го следи информативното опкружување на шведските избори од 2018 година и верува дека земјата сега е „многу подобро опремена“ за идентификување сомнителни активности отколку во претходните изборни циклуси и дека свеста на властите е на повисоко ниво.
„Треба да бидеме внимателни“, рече Свенониус. „Не смееме да паничиме, но секако треба да бидеме претпазливи“.
