Откриено е едно од најголемите и најважните складишта од железното време што некогаш биле пронајдени во Обединетото Кралство, што потенцијално го менува нашето разбирање за животот во Британија пред 2.000 години.
Повеќе од 800 предмети беа ископани во поле во близина на селото Мелсонби, Северен Јоркшир. Датираат од I век, околу времето на римското освојување на Британија под царот Клавдиј, и речиси сигурно се поврзани со племето наречено Бриганти кое контролирало голем дел од Северна Англија.
Предметите вклучуваат делови од кочија и/или воена кочија, вклучително и 28 железни тркала, елаборирани појаси за најмалку 14 коњи, узди, свечени копја и два убаво украсени котли, од кои едниот веројатно се користел како сад за мешање вино.
Експертите вклучени во откритието, опишано како меѓународно важно, велат дека предметите би можеле да доведат до преиспитување на тоа како ги разбираме темите како што се богатството, статусот, трговијата и патувањето меѓу племињата во Британија од железното време.
Складиштето било откриено и пријавено непосредно пред Божик 2021 година од трагачот детектор за метал Питер Хедс, кој земал отчитал, ископал дупка и сфатил дека му е потребна стручна помош.
Стапил во контакт со професорот Том Мур, шеф на археологијата на Универзитетот во Дурам, кој вршел истражување во областа. Мур веднаш го увидел потенцијалното значење на она што било откриено, но немал поим дека ќе биде од толку запрепастувачки размери.
„Пронаоѓањето на складиште или збирка од 10 предмети е невообичаено, возбудливо, но да се најде нешто од ваков обем е едноставно без преседан. Не го очекувавме... Мислам дека сите во тимот останаа без зборови“, рече тој.
Откако биле обезбедени финансии од 120.000 фунти, во 2022 година биле извршени ископувања, вклучително и отстранување на голем блок од сложени метални предмети кои можеби се чувале заедно во торба.
Мур рече дека коњските појаси што ги влечат колите или воените коли биле прекрасно украсени со корали и обоени стакла и, со возилата, би претставувале вистинска глетка.
„Би изгледале неверојатно. Тоа само нагласува дека овие луѓе имале вистински статус и вистинско богатство. Некои луѓе мислат дека северот е осиромашен во споредба со јужниот дел на Британија од железното време. Тоа покажува дека поединците таму имале ист квалитет на материјали, богатство и статус и мрежи како и луѓето на југот. Тие го предизвикуваат нашиот начин на размислување и покажуваат дека северот дефинитивно не е раб на железното време. Еднакво е меѓусебно поврзан, моќен и богат како заедниците од железното време на југ“, објасни тој.
Кит Емерик, инспектор за древни споменици во Historic England, рече дека одлуката за обезбедување финансирање била договорена истиот ден кога Мур го контактирал.
„Размерите на откритието и материјалот во него се целосно неспоредливи во оваа земја. Да се има вакво нешто од северот на Англија е навистина извонредно“, додаде тој.
Се присети дека ги видел предметите изложени во Дурам. „Тоа беше еден од оние навистина чудни моменти, само гледајќи колку некои од нив се богати, брилијантни и неверојатно убави. Тоа за сите вклучени беше откритие што се случува еднаш во животот“.
Мур рече дека работната претпоставка е дека предметите со висок статус му припаѓале на некој кој „веројатно бил дел од мрежата на елити низ Британија, во Европа, па дури и во римскиот свет“.
Голем дел од материјалот бил запален, што сугерира дека можеби бил дел од погребна клада за елитна личност пред да биде фрлен во ров.
Мур рече дека еден од највозбудливите делови од откритието е првиот доказ за коли со 4 тркала користени од племињата од железното време во Британија, кои веројатно имитираат возила видени во континентална Европа.
„Ќе поминеме години прашувајќи се како изгледале тие возила, од каде дошле?“, се прашува тој.
Богатството од Мелсонби се проценува на 254.000 фунти, а музејот „Јоркшир“ во Јорк ќе започне кампања за собирање средства за да го обезбеди за нацијата.
Неговото откритие беше заеднички објавено од Historic England, Универзитетот во Дурам и Британскиот музеј.
Министерот за наследство, Крис Брајант, рече дека складиштето е извонредно откритие „што ќе ни помогне подобро да ја разбереме структурата на историјата на нашата нација“.
Емерик рече дека откритието покренува многу интересни прашања. Јулиј Цезар ги предводел првите римски експедиции во Британија еден век пред инвазијата на Клавдиј и Бригантите сигурно знаеле за нив.
„Вие некако го гледате овој материјал и се запрашувате дали тие луѓе размислувале за крајот на нешто или размислувале за почетокот на нешто“, додаде Емерик, пренесува The Guardian.
