Зголемувањето на трошоците за храна, економската стагнација и падот на животниот стандард би можело да ги турнат гласачите во рацете на крајната десница на европските избори подоцна оваа година, што дополнително може да ја разниша политичката агенда во Брисел, пишува AFP.
Граѓаните на ЕУ се соочуваат со повеќекратни кризи. Додека економијата на Европската Унија се опоравуваше од пандемијата на коронавирус, Москва ја нападна Украина во 2022 година, принудувајќи ја Европа да бара нови извори на енергија.
Цените на бензинот и струјата поскапеа, што им наштети на домаќинствата и бизнисите. Во средината на зголемените животни трошоци, европската крајна десница напредуваше. Џорџа Мелони победи на изборите во Италија во 2022 година, а Герт Вилдерс во Холандија минатата година.
„Постои корелација помеѓу подемот на популистичките сили и економската и финансиската криза. Денес радикалната десница значително го искористува чувството на осиромашување и многу силниот песимизам кај гласачите“, вели Тјери Шопен, политиколог од Институтот Жак Делор.
Инфлацијата сè уште паѓа, што им дава надеж на европските политичари дека економијата на ЕУ ќе се подобри по повеќе од една година без раст. Но, подобрувањата ќе почнат да се видливи дури по летото, а не за време на изборите за Европскиот парламент ширум ЕУ од 6 до 9 јуни.
Речиси тројца од четворица жители на ЕУ веруваат дека нивниот животен стандард ќе падне оваа година, додека речиси секој втор вели дека тој веќе е влошен, според истражувањето на Евробарометар на Европскиот парламент објавено во декември.
Околу 37 отсто од учесниците изјавиле дека имаат потешкотии да ги платат сметките. Затворањето на фабриките е сè почеста појава во автомобилската индустрија, особено во Германија. Помеѓу ноември и јануари, производителот на автоделови Bosch соопшти дека укинува 2.700 работни места, додека ZF затвори фабрика во која работат 700 луѓе, а Continental соопшти дека ќе укине илјадници административни работни места.
„Германската индустрија е силно погодена од високите цени на енергијата и страда од електричната транзиција во автомобилската индустрија. Во моментов не гледаме пресврт во нарачките“, рече Шарлот де Монпелје, економист во ING Bank.
Германија е во рецесија од минатата година, а тоа ја погодува цела Европа. Потрошувачката е се уште слаба поради високите цени. Рекордно високите каматни стапки на Европската централна банка за ограничување на инфлацијата им штетат на инвестициите и предизвикуваат застој на пазарот на недвижности.
Во меѓувреме, меѓународната трговија, притисната од забавувањето на Кина, не може да ја компензира слабата домашна побарувачка.
„Економијата на еврозоната стагнираше во (четвртиот квартал) и мислиме дека ќе стагнира во првата половина од оваа година, бидејќи ефектите од минатото монетарно стегање продолжуваат да се чувствуваат и фискалната политика станува сè порестриктивна“, рече Џек Ален-Рејнолдс од Capital Economics.
Земјите-членки на ЕУ се исто така ограничени од правилата на ЕУ за јавната потрошувачка. Франција во февруари повторно го воведе данокот на струја, што предизвика зголемување од речиси 10 отсто.
„Мерките за штедење можат да турнат огромен број наши граѓани во рацете на крајната десница бидејќи се чувствуваат напуштено“, предупреди европратеникот Филип Ламбертс.
Неколку истражувања покажуваат силен пораст на екстремно десничарските партии кои припаѓаат на групата „Идентитет и демократија“ (ИД). Таа групација ги вклучува француската Национален собор на Марин Ле Пен, германската партија AfD, белгиската (фламанска) Влаамс Беланг и австриската FPO.
ИД би можела да стане третата по големина група во Европскиот парламент и да ја загрози либералната пратеничка група „Да ја обновиме Европа“, која има слична сила на друга растечка радикална десничарска група - европските конзервативци и реформисти (ECR).
ECR ја вклучува партијата на Џорџа Мелони, полската PiS, шпанската Vox, итн. „Големата коалиција“ во која припаѓа и „Да ја обновиме Европа“ „треба да остане мнозинство во Европскиот парламент, но несомнено ќе биде ослабена“, рече Шопен.
Според студијата на тинк-тенкот European Council on Foreign Relations, оваа коалиција оваа година би можела да освои 54 отсто од местата во Европскиот парламент, што е пад од сегашните 60 отсто. Екстремната десница веќе врши притисок врз институциите на ЕУ, на пример со поддршка на револтот на земјоделците во последните неколку недели.
Доколку излезе посилна на изборите во јуни, екстремната десница најверојатно ќе бара построги миграциски политики и уште повеќе ќе го отежне донесувањето закони во одредени области како што е заштитата на животната средина. Екстремната десница, исто така, ќе се обиде да блокира поголема интеграција во ЕУ.
