Сексот е здрав, но ја троши силата. Затоа меѓу спортистите долго време постоеше правилото: избегнувајте сексуални активности пред натпревар. Дали тоа навистина има смисла?
Во професионалниот спорт одамна е правило да се избегнува секс пред фудбалски или кошаркарски натпревар или кој било друг спортски натпревар. Претпоставката беше дека енергијата и агресивноста акумулирани преку сексуалната апстиненција експлодираат во спортските перформанси и на тој начин ги зголемуваат шансите за победа.
Сепак, целосна забрана за секаква сексуална активност за спортистите, велат фудбалерите кои настапуваат на Европското првенство, нема смисла. Сексот има исклучително позитивни ефекти врз телото и психата, а може да ги подобри спортските перформанси.
Сексот го подобрува кардиоваскуларниот систем, ја стимулира циркулацијата, го намалува стресот и болката и помага побрзо да заспиете. Многу хормони се вклучени во сите овие физички и психолошки процеси.
Мхаел Зиберс, доцент на катедрата за психијатрија и психотерапија и научен соработник на Институтот за судска психијатрија и сексуалност во Есен, истражува како точно функционира сето тоа.
Американскиот истражувачки пар Вилијам Мастерс и Вирџинија Џонсон во 60-тите развија модел на сексуална реакција во четири фази, кој сè уште се користи во истражувањето денес:
• Фаза на возбуда
• Фаза на стагнација (плато)
• Оргазам
• Фаза на опаѓање
Секоја од овие фази е обележана со доминација на одредени хормони. Во фазата на возбуда, адреналинот го зголемува крвниот притисок, допаминот создава чувство на исчекување и еуфорија, а тестостеронот и естрогенот ја поттикнуваат желбата за секс.
Во фазата на плато, окситоцинот влегува на сцената, додека нивото на адреналин и допамин едвај се зголемува.
„Окситоцинот е хормонот за гушкање. Тој создава чувство на блискост и приврзаност“, објаснува Зиберс. За време на фазата на оргазам, нивото на окситоцин го достигнува својот врв.
По оргазмот на сцена стапува пролактинот.
„Пролактинот е хормон за релаксација и ситост, кој ни сигнализира дека повеќе не сакаме секс“, вели Зиберс.
Пролактинот може да биде проблем кога станува збор за перформансите во спортот.
„Нивото на пролактин се зголемува до еден час по сексот“, вели Сиберс, цитирајќи студија која ги истражува сложените ефекти на пролактинот врз човечката сексуалност. Смирувачкото дејство на тој хормон може да биде штетно за атлетското натпреварување. Оргазмот непосредно пред почетокот на играта или трката можеби не е најдобрата идеја.
„Покрај тоа, нема причина зошто сексот, на пример ноќта пред натпреварот, би бил проблематичен“, вели Зиберс. Но, некои истражувања за влијанието на сексот врз спортските перформанси покажуваат дека сексот ги ослабува мускулите на нозете и на тој начин ги забавува спортистите.
Од друга страна, најновата мета-анализа од 2022 година, која ги анализирала резултатите од многу индивидуални студии, покажува дека сексот нема негативни ефекти врз перформансите на спортистите. Напротив, Мајкл Зиберс смета дека сексот може дури и да ги подобри спортските перформанси.
„Сексот е физичка активност, така што може да ја подобри физичката подготвеност“, вели Зиберс.
Исто така, ефектите врз психата се огромни. Спортот и сексот поседуваат и обезбедуваат нешто важно: чувство на еуфорија.
Сиберс истражува т.н „Runners High“ – чувство на еуфорија за време на долго трчање кое ја намалува анксиозноста, болката и носи чувство на смиреност.
„Причината за ова чувство веројатно се ендоканабиноидите“, вели Зиберс. Станува збор за супстанции слични на канабис кои телото ги произведува самостојно. Тие се дел од канабиноидниот систем на телото, кој е дел од нервниот систем и игра важна улога во процесите на учење и движење.
Зиберс верува дека овој канабиноиден систем се активира, не само за време на трчање, туку и за време на сексот. Понатамошните студии треба да дадат појасна слика.
„Ендоканабиноидите, окситоцинот и пролактинот имаат смирувачки ефект и го намалуваат стресот во телото. Ова е добро за здравјето“, вели Сиберс.
Квалитетот на сонот исто така значително се зголемува - а добриот сон е особено важен за спортистите. Болката и анксиозноста се намалуваат, а еуфоријата се зголемува.
Според досегашните сознанија, има малку што да се каже против сексот - па и пред натпреварот, односно конкуренцијата.
