Летово 52 милиони луѓе купија месечен билет за 9 евра за јавен превоз низ Германија. Експериментот „евтино и едноставно“ заврши и сега се дискутира дали бил успешен и што понатаму.
Системот за билети за јавен превоз во Германија е толку комплициран што дури има и песна за тоа. Во песната Out of Bempflingen, групата „Хор на монаси“ пее за своите тешкотии при преминувањето на „ничија земја“ - просторот меѓу две регионални транспортни здруженија, пишува Deutsche Welle.
„Шалтерот е празен, ни треба автомат, билет од Мецинген до Бемпфлинген, тоа е тешко“, се вели во текстот. Станува збор за два германски града кои се оддалечени само пет километри еден од друг. Бидејќи сиромашните не можат да сфатат кој билет да купат, тие се откажуваат и наместо тоа пешачат. „Тоа е вистинска приказна“, вели за Deutsche Welle Михаел Нитамер, еден од членовите на групата кабаре музичари.
Летово системот на билети беше многу едноставен. Наместо да се шетаат низ џунглата од повеќе од 60 мрежи за превоз и транспорт во Германија, од 1 јуни до 31 август, луѓето можеа да патуваат низ целата земја со сите локални и регионални автобуси и возови за 9 евра месечно користејќи единечен билет. Но, тримесечниот експеримент заврши.
Мерката, која германското списание Der Spiegel ја нарече „најголемиот експеримент што Германија некогаш го направила во системот на јавниот транспорт“, беше воведена на релативно краток рок како дел од пакетот помош на федералната влада за помош на потрошувачите. Дури и транспортните компании беа изненадени од оваа мерка и имаа многу малку време за подготовка.
Сега, на крајот од експериментот, се поставува прашањето: дали евтиниот билет за национален транспорт беше успешен?
Според Здружението на германски транспортни компании (VDV), билет купиле повеќе од 52 милиони луѓе - повеќе од 60 отсто од населението во земјата. Дополнителни десет милиони луѓе автоматски добија попуст преку нивната постоечка годишна претплата на локална или регионална транспортна мрежа.
Според ADAC, најголемиот германски автомобилски клуб, таквите претплати чинат околу 80 евра месечно во поголемите германски градови. Тие патници во текот на трите летни месеци автоматски заштедиле над 200 евра.
Стапката на инфлација во Германија, исто така, благо падна за време на експериментот, што Федералниот завод за статистика го припишува, меѓу другото, на ниските трошоци за патување со јавен превоз. Понудата привлече и многу нови патници. Според истражувањето на VDV, 15 отсто од корисниците на билети од 9 евра изјавиле дека без овој евтин билет нема да патуваат толку многу - колку што патувале.
„На милиони луѓе на социјална помош или на ниски плати тоа обично им е ускратено. И повторно ќе им биде оневозможено откако ќе истече овој евтин билет“, пишува Улрих Шнајдер, генерален директор на социјалното здружение Deutscher Paritätischer Gesamtverband.
„Дали беше успешен националниот билет од 9 евра зависи од целта. Да се работеше за финансиско олеснување на граѓаните, би рекол дека е успех. Да беше целта да се промовира јавниот превоз, би рекол дека не е“, изјави за DW Џонатан Лазер од консултантската компанија специјализирана за јавниот сектор Management Consultants.
Сè уште не е јасно дали новите клиенти на долг рок би се префрлиле (трајно) на јавен превоз. На социјалните мрежи ова лето секојдневно кружеа приказни за преполни возови, расипани клима уреди и доцнења од еден час (или повеќе).
Причина за тоа е фактот што во Германија многу се инвестира во патниот транспорт, а помалку во железницата, на што со години се жалат застапниците на јавниот транспорт. И пред билетот од 9 евра, патниците се соочија со безброј доцнења и преполни возови.
Сојузната влада стави на располагање дополнителни 2,5 милијарди евра за 16-те сојузни покраини во Германија - за да ја надомести загубата во продажбата на билети по „нормална“ стапка. Сепак, немаше дополнителни средства за дополнителен капацитет, персонал и одржување за да се задоволи зголемената побарувачка.
„Билетот од 9 евра ги направи проблемите во регионалниот транспорт видливи за сите. Нема доволно персонал, а особено нема доволно возила за да се одговори на зголемувањето на бројот на патници во иднина“, изјави за RND Ралф Дамде, првиот човек на Работничкиот совет во DB Regio, германската железничка компанија задолжена за регионален транспорт.
Но, што понатаму? Критичарите на евтините цени велат дека ќе било подобро парите да се инвестираат во инфраструктура. Сепак, и покрај непријатните услови за патување, многумина бараат да се продолжи евтината тарифа, особено затоа што Германија неодамна не ги постигна целите за заштита на климата. Некои ги сакаат и двете:
„Решението очигледно не е да се направи јавниот превоз повторно помалку атрактивен (со скапи билети), туку да се поправи/изгради потребната инфраструктура“, се вели во дискусијата на социјалната платформа Reddit.
Иако експериментот - билет од 9 евра за цела Германија - заврши на 31 август, политичарите сè уште расправаат дали треба да се воведат слични билети и колку треба да чинат.
Џонатан Лазер вели дека цената е само дел од оваа приказна. Експериментот, исто така, ја покажа вредноста на рационализираниот систем за издавање билети. „Можеме да зборуваме за цената, но треба да зборуваме и за тоа колку е комплицирано да се купи билет. Дали треба да имаме толку различни системи? Или можеме да ги поедноставиме?“
